Nesli tehlike altındaki caretta caretta türü deniz kaplumbağalarının dünyadaki en önemli yuvalama alanlarının bulunduğu Antalya'daki kumsalların araçlarla tahrip edildiğini söyleyen Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, carettaların yuvalama yaptığı 21 sahile araçla girmenin, ateş yakmanın ve kirletmenin cezasının 699 bin TL olduğunu hatırlattı.
Antalya, caretta carettaların en önemli yuvalama alanı
Uluslararası Doğayı Koruma Birliği'nin (IUCN) nesli tehlike altındaki türler kırmızı listesinde yer alan caretta caretta deniz kaplumbağalarının en önemli yuvalama alanları arasında Antalya bulunuyor. Lara, Kundu, Kadriye, Belek, Boğazkent ve Denizkent'i kapsayan yaklaşık 30 kilometrelik sahil şeridi, Akdeniz havzasının en büyük yuvalama kumsalı olma özelliğini taşıyor. Ancak bazı bölgelerde gece giriş yasağı bulunmasına rağmen araçların sahile girmesi nedeniyle yuvaların zarar gördüğü belirtildi.
Çöpler ve araç girişleri yuvaları tehdit ediyor
Ayrıca günübirlikçiler ve balık tutmaya gelenlerin bıraktıkları çöplerle sahiller kirletiliyor. Belek kumsalında uzun yıllardır caretta carettaların neslinin devamı için koruma çalışmaları yürüten EKAD görevli ve gönüllüleri, özellikle Serik ilçesi sınırındaki Boğazkent ile Manavgat ilçesi sınırındaki Denizkent sahilinde yaşanan sorunlarla mücadele etmeye çalışıyor.
"Traktörler çok büyük sıkıntı"
EKAD Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, bu yıl yağışların çok olması dolayısıyla nehirlerde aşırı su yüklenmesi olduğunu, nehir aracılığıyla denizlere ciddi miktarda atık ulaştığını, dalgalarla da bu atıkların sahillere biriktiğini dile getirdi.
Dr. Canbolat, sahillerdeki kirliliğin ikinci nedeninin, günübirlikçilerin bırakıp gittikleri çöpler olduğunu söyleyerek,
"Bu çöpler yuvalar için ciddi problem. Araç girişleri fazla, özellikle sahibi olmayan alanlarda. Sahibi olmayan dediğim şey, herhangi bir turizm tesisinin olduğu kumsala kolay kolay yabancı araç giremez. Kum düzlemesi için yapılan şeyler var. Bazıları daha uygun araçlarla, geniş paletli ve hafif araçlarla kumsal düzlemesi yapıyor. Bazıları traktörlerle yapıyor. Traktörlerle yapılmaması lazım çünkü kumların sıkışmasına neden oluyor. Özellikle boş alanlarda, sakin alanlarda fazla miktarda traktör girişi, araç girişi, dört tekerli araçlar; ATV'ler özellikle problem. Kızılot'ta geleneksel olarak ATV kullanımı yaygın. Boğazkent, Denizkent bölgelerinde ise traktörler çok büyük sıkıntı"
dedi.
"Önemli miktarda kum alımı yapılıyor"
Dr. Ali Fuat Canbolat, bu sahillerde çöpler ve araç girişi dışında ciddi bir sorunun da kum alımları olduğunu dile getirdi.
Canbolat,
"Çöpler dışında maalesef bazı alanlarda önemli miktarda kum alımı yapılıyor. Artık bu dönemde kumsallardan kum alımının olduğunu görmek gerçekten üzücü. Çünkü bu kaplumbağaları geçtim, Kıyı Kanunu gereği yasak. Kaplumbağaların korunması genelgesi var, bu bir genelge ama kumsaldan kum alımı Kıyı Kanunu'na tabi bir işlem. Hala bunları görüyor olmak üzücü. Bunlar başlıca sorunlarımız"
diye konuştu.
"35 metre mesafeli şezlong- şemsiye kuralına uyulmuyor"
Bazı oteller açısından da sahillerdeki 35 metre mesafeli şezlong- şemsiye kuralına uyulmaması ve yapay ışık kaynaklarının en büyük problemlerden biri olduğunu aktaran Dr. Canbolat,
"Belek ve Boğazkent kumsallarında 75 civarı, Kızılot'ta 16 tane 5 yıldızlı tesis var. Bunların hepsinde ışık kaynakları var. Bu ışık sorunlarını turizmcilerle çözmeye çalışıyoruz. Deniz Kalkınması Dostu Turizm Sertifikasyon Programı kapsamında dört otelimizle çalıştık. Işık düzenlemeleri yaptık. Sadece ışık düzenlemesi değil, 40 kriterle ilgili düzenlemeler yaptık ve onlar sertifika kazanmaya hak kazandı"
dedi.
Cezası kişi başına 699 bin TL
Dr. Ali Fuat Canbolat, Akdeniz'de deniz kaplumbağalarının yuvalama kumsalı olarak belirlenen 21 sahili kapsayan geceleri giriş yasağı, ateş ve mangal yakmak, çadır kurmak, araç girişi gibi yasaklara ve para cezası miktarlarına da dikkati çekti. Boğazkent sahilinde çok sayıda mangal ateşi kalıntısına rastladıklarını, geceleri araç girişleri yapıldığı gibi pek çok yasağın ihlal edildiğini belirten Dr. Canbolat, kişiler için cezanın 699 bin 245 TL, tüzel kişi ve kurumlar için 3 katı olarak belirlendiğini söyledi.
"Ateş yakıp mangal yapıyorlar"
Dr. Canbolat, Carettalar ve yuvalarına verilen zararlara da dikkati çekti. Uyarı yazılarına rağmen ateş yakıp mangal yapıldığını söyleyen Canbolat, şu ifadeleri kullandı:
"Kumluca'da bir yuvada mangal yakmışlar, bir carettanın bacağına kaldırım taşı bağlamışlar. Bizlerin koyduğu kafesler maalesef ateş yakma alanı, mangal yakma alanı olarak kullanıldı. Bu gerçekten çok üzücü. Ben anlayamıyorum, algılayamıyorum. Üzerlerinde 'Burası kaplumbağa yuvasıdır' yazan uyarı yazıları da var. Ona rağmen gidip, orada ateş yakıp mangal yapmak inanılmaz. Sadece kafes yuvalar değil, bizim bu bölgede nispeten boş, yerel insanların kullandığı alanlarda bol miktarda gece ateş yakılmasını görüyoruz. Bu yuvanın üzerine de denk gelebilir. Böyle farklı alışkanlıklarımız var maalesef. Bunları bir şekilde değiştirmemiz lazım."
"Hangi vicdan bunu yapabilir"
Bazı kişilerin bir deniz kaplumbağasının bacağına kaldırım taşı taktığını söyleyen Canbolat, "hangi vicdan bunu yapabilir" diyerek,
"Bir ergen bireyin bacağına kaldırım taşı takmışlar, bağlamışlar ve hayvan yüzmeye çalışıyor. Bu görüntüyü görünce 'İnsanlık nedir' diye sorguladım. Hangi vicdan bunu yapabilir, nasıl yaparsınız? O hayvan can havliyle o taşı sürüklüyor ve yüzmeye çalışıyor. Bir insanın duygusu bunu yapmaya nasıl ayırılır; inanamıyorum. Deniz kaplumbağalarına, yuvalarına, yumurtalarına ve yaşam habitatlarına zarar vermenin cezası kişi başına 699 bin TL. Bu cezaları uygularsanız bir işe yarar. Mesela kafesin üzerinde mangal yapan kişi bulunup, 699 bin lira cezayı yediği zaman, bir daha o işi yaparken herhalde düşünür diye tahmin ediyorum"
ifadesini kullandı.
