Antalya’nın Kemer ilçesi açıklarında barındırdığı zengin su altı habitatıyla bilinen Üç Adalar bölgesi, Akdeniz deniz ekosistemi açısından tarihi bir keşfe ev sahipliği yaptı. Bölgede çalışan bir dalış eğitmeni tarafından tesadüfen kaydedilen su altı görüntülerinde, normal şartlarda Batı Atlantik kökenli olan bir inek burunlu vatoz türü tespit edildi. Görüntüleri detaylıca inceleyen Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, bilimsel adı "Rhinoptera bonasus" olan bu canlının Akdeniz'de daha önce hiçbir yerde kayda geçmediğini belirledi. Prof. Dr. Gökoğlu, bu önemli keşfin yakın zamanda bilim dünyasına resmi olarak ilan edileceğini duyurdu. Türün ana vatanının Amerika Birleşik Devletleri, Meksika ve Arjantin kıyıları olduğunu hatırlatan Gökoğlu, bu gelişmenin Akdeniz için bir milat olduğunu vurguladı.
"Sadece Türkiye'de değil, Akdeniz'de ilk defa tespit ediliyor"
Yeni keşfedilen türün, Akdeniz'de halihazırda yaşayan yerli akrabalarından farklı morfolojik yapılara sahip olduğunu belirten Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, şu bilgileri paylaştı:
"Genel olarak inek burunlu vatoz şeklinde adlandırdığımız bir tür. Bu familyanın Akdeniz'de yerli bir türü bulunuyor. Ancak yeni tespit edilen bu tür daha çok Batı Atlantik'te; Amerika, Arjantin ve Meksika kıyılarında görülüyor. Bizim diğer türümüzden biraz farklı. Vücut yüzeyi kahverengi ve kadifemsi bir renge sahip. Bir dalış okulunda çalışan eğitmen bunun videosunu Üç Adalar bölgesinde çekmiş. Bu tür Akdeniz'de ilk defa tespit ediliyor. Biz de bu tespiti bilim camiasına duyuracağız"
dedi. Söz konusu balığın Türkiye deniz sınırlarında da bir ilk olduğunun altını çizen Gökoğlu,
"Daha önce Türkiye'nin farklı bir bölgesinde görülmedi. Sadece Türkiye'de değil, Akdeniz'de ilk defa görüntüleniyor. Dolayısıyla Antalya Körfezi'nde de ilk defa tespit edilmiş oluyor. Türün dağılım alanı daha çok Batı Atlantik; Amerika, Meksika ve Arjantin kıyılarıdır"
ifadelerini kullandı.
Üç Adalar bölgesi farklı türlerle dikkat çekiyor
Kemer’deki Üç Adalar lokasyonunun biyoçeşitlilik açısından kritik bir nokta olduğuna değinen Prof. Dr. Gökoğlu, geçmiş dönemlerde de bu bölgede Akdeniz için sıra dışı kabul edilen türlerle karşılaştıklarını aktardı. Daha önce aynı bölgede vahu balığının (Acanthocybium solandri) varlığını saptadıklarını hatırlatan Gökoğlu,
"Üç Adalar bizi heyecanlandırıyor. Zaman zaman bu bölgede değişik türleri görüyoruz. Daha önce de vahu balığı o bölgede tespit edilmişti. Bu da farklı bir tür olarak karşımıza çıktı"
diye konuştu. Akdeniz’in kendi yerli vatoz sürülerinin yakın tarihte Antalya’nın doğu şeridinde gözlemlendiğini ifade eden Gökoğlu,
"Geçtiğimiz günlerde yerli türün bir sürüsü Boğazkent, Ilıca, Manavgat ve Denizkent arasındaki bölgede görüntülenmişti. Üç Adalar'da görüntülenen canlı da aynı familyaya ait ancak farklı bir tür. Şu anda Akdeniz'de bu türe ait tespit edilen tek örnek bu"
dedi.
"Küresel ısınmanın ve Akdeniz'deki değişimin göstergesi"
Okyanus ötesi bir türün Akdeniz sularında ortaya çıkmasını, iklim krizi ve deniz ekosistemindeki köklü değişimlere bağlayan Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, yükselen deniz suyu sıcaklıklarının deniz canlılarının göç yollarını ve habitat alanlarını doğrudan değiştirdiğini belirtti. Gökoğlu,
"Bu türleri görmemizin nedenlerinden biri küresel ısınma ve Akdeniz'de meydana gelen değişikliklerdir. Bunlar küresel ölçekte yaşanan ısınmanın göstergeleri. Denizlerde meydana gelen değişimlerle birlikte farklı bölgelerde yaşayan türleri Akdeniz'de de görmeye başlıyoruz"
ifadelerini kullandı.
Kuyruğundaki dikene karşı dikkatli olunmalı
İnek burunlu vatozların insanlara doğrudan saldıran agresif bir doğası olmadığını dile getiren Prof. Dr. Gökoğlu, buna karşın canlının savunma mekanizmalarına karşı temkinli olunması gerektiği konusunda uyardı. Hayvanın doğal ortamında tehdit edilmediği sürece tehlike arz etmediğini söyleyen Gökoğlu,
"Zararsız bir tür ancak kuyruğunda bir dikeni var. Kolay kolay kimseye zarar vermez. Fakat canlıyı sıkıştırır, üzerine basar ya da çarparsanız kuyruğundaki diken savunma sırasında batabilir ve zarar verebilir. Bunun dışında kendi halinde yaşayan zararsız bir türdür"
dedi. Türün biyolojik ve karakteristik yaşam biçimine de değinen Gökoğlu,
"Bu tür de Akdeniz'deki yerli tür gibi doğal yaşam alanlarında zaman zaman sürüler oluşturuyor. Yüzeye yakın bölgelerde sürüler halinde görülebiliyor ancak bentik bir türdür, yani daha çok deniz tabanına yakın alanlarda yaşar"
diye konuştu.
Vatandaşlara farklı türleri bildirme çağrısı
Deniz ekosistemindeki bu hızlı değişimin takibi için kıyı sakinlerine, amatör dalgıçlara ve ticari balıkçılara büyük görev düştüğünü hatırlatan Prof. Dr. Gökoğlu, tanımlanamayan türlerin uzmanlara ulaştırılmasının önemini vurguladı. Gökoğlu çağrısını şu sözlerle tamamladı:
"Vatandaşlarımız duyarlı oldukları ve karşılaştıkları farklı deniz canlılarının görüntülerini bize ulaştırdıkları sürece bu tür tespitleri yapabiliyoruz. Daha önce hiç görmedikleri bir canlıyı yakaladıklarında veya görüntülediklerinde bize ulaştırmaları halinde türün ne olduğunu belirliyoruz. Ardından hem bilim dünyasına duyuruyor hem de vatandaşlarımızı ve balıkçılarımızı bilgilendiriyoruz. Bu görüntüler de bir arkadaşımız tarafından bana gönderildi ve bu şekilde tespit yapıldı"
ifadelerini kullandı.
