Antalya’nın Akseki ilçesinde Toros Dağları’nın doğal zenginlikleri arasında yer alan menengiç, bu yılki verimiyle yöre halkına gelir kapısı oldu. Ekim ayında olgunlaşan ve yörede “çöğre” adıyla bilinen meyveler, dağlık alanlardan toplanarak kurutuluyor. Kış aylarında kuruyemiş olarak tüketilen menengiç, kahve ve yöresel yiyeceklerin yapımında da kullanılıyor. Meyvelerden yağ elde edilirken geriye kalan posa da hayvan yemi olarak değerlendirilerek ekonomiye kazandırılıyor. Menengiç meyvesinin kilogramı 250-300 liradan, yağının litresi ise bin 200 liradan satışa sunuluyor.
Günde 30-40 kilogram topluyorlar
Akseki’nin Çukurköy Mahallesi’nde yaşayan Hülya Kara, orman köylüsü oldukları için dağların sunduğu doğal ürünlerden yararlanmaya çalıştıklarını söyledi. Ekim ayında olgunlaşan menengiçleri toplamaya başladıklarını belirten Kara, bu işin oldukça zahmetli olduğunu dile getirdi.
Bir günde 35-40 kilogram menengiç topladıklarını anlatan Kara,
"Orman köylüsü olduğumuz için dağların bütün zenginliğinden yararlanmaya çalışıyoruz. Yöremizde çöğre olarak bilinen menengiç toplama zamanı geldi. Ekim ayında olgunlaşınca toplamaya başlıyoruz. Bir günde 35-40 kilogram topluyoruz. Toplaması oldukça zor. Topladıktan sonra temizleyip yıkıyoruz ve kurutuyoruz. Herkes bunun kıymetini bilmez. Bizim yörede birçok insan topluyor"
diye konuştu.
"Toros Dağları’nda doğal ortamında yetişiyor"
Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Ayşe Güven de bu yıl menengiç ağaçlarında meyvenin oldukça fazla olduğunu belirtti. Özel sepetlerle dağlara çıkarak toplama yaptıklarını söyleyen Güven, meyveleri hem yağ elde etmek hem de kış aylarında tüketmek için değerlendirdiklerini kaydetti.
Menengiçin Akseki’de, Toros Dağları’nda doğal ortamında yetiştiğini söyleyen Güven,
"Özel sepetimizle dağlara çıkıp günde 30-40 kilogram menengiç topluyoruz. Bu yıl oldukça bol. Akseki’de, Toros Dağları’nda doğal ortamında yetişiyor. Bu yıl meyvesi çok fazla. Allah’ım bol verdi. Maşallah, ağaçlarda oldukça bol meyve var. Bunun yağını çıkarıyoruz. Hem yağ olarak kullanıyoruz hem de kışın kuruyemiş olarak tüketiyoruz. Menengiç oldukça yağlı bir meyve"
diye konuştu.
"Yörede çöğre olarak biliniyor"
Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Abdullah Güven ise Toros Dağları’nda yetişen 30’dan fazla bitkiden yağ elde ettiğini söyledi. Menengiç toplama döneminin başladığını belirten Güven, kendi topladığı meyvelerin yanı sıra köylülerin getirdiklerinden de yağ çıkardığını anlattı.
Bu yıl yağışların etkisiyle menengiç veriminin arttığını dile getiren Güven, meyvenin yörede çöğre adıyla tanındığını belirterek şöyle konuştu:
"Ben bitkilerden yağ çıkarma işi yapıyorum. Yörede çöğre olarak bilinen melengiç meyvesinin toplama zamanı geldi. Toros Dağları’nda doğal ortamında kendiliğinden yetişen bu meyve, bu yıl yağışlı havalar nedeniyle bol miktarda oldu. Kendim de toplayıp yağını çıkarıyorum. Köylülerin getirdikleri melengiçlerden de yağ elde ediyorum."
Menengicin bölgede uzun yıllardır bilinen bir meyve olduğunu söyleyen Güven, “Hatta bu meyve için eskiden ‘Çöğre ağacı’ diye türkü bile yapılmış” dedi.
3 kilogram meyveden 1 kilogram yağ elde ediliyor
Menengiçteki yağ oranının yüksek olduğuna dikkati çeken Abdullah Güven, yaklaşık 3 kilogram meyveden 1 kilogram yağ çıkarıldığını belirtti. Menengicin farklı bölgelerde bıttım, yaban fıstığı ve çitlembik gibi isimlerle de anıldığını aktaran Güven, ürünün geleneksel yöntemlerle farklı alanlarda kullanıldığını söyledi. Kurutulan menengiçlerin kahve yapımında değerlendirildiğini belirten Güven, meyvenin yağ üretiminin yanı sıra çeşitli yiyeceklerin hazırlanmasında da kullanıldığını ifade etti.
Yağı da posası da ekonomiye kazandırılıyor
Menengiçten yağ çıkarıldıktan sonra geriye kalan posanın da değerlendirildiğini anlatan Güven, bu kısmın hayvan yemi olarak satıldığını söyledi.
Ürünün farklı alanlarda değerlendirilmesiyle ekonomik değerinin arttığını dile getiren Güven,
"Menengiçin yağını çıkardıktan sonra kalan posasını da değerlendiriyoruz. Posasını hayvan yemi olarak satıyoruz. Böylece meyvenin yalnızca yağından değil, geriye kalan kısmından da yararlanıyoruz. Ayrıca menengiç kahvesi de yapıyoruz"
ifadesini kullandı.
"Meyveler temizlenip tuzlanıyor"
Menengiçlerin toplandıktan sonra temizlenip kurutulması gerektiğini belirten Güven, yörede uygulanan geleneksel yöntemi de anlattı.
Güven,
"Bu bitki toplandıktan sonra eve getiriliyor, temizleniyor, suyla çalkalanıp süzülüyor. Daha sonra tuzlanarak serilip kurutuluyor. Tuzlanmazsa bu meyve bozulur. Eskiden atalarımız menengiçi çok kullanırdı"
diye konuştu.
Aile bütçesine katkı sağlıyor
Akseki ve çevresindeki dağlık alanlarda kendiliğinden yetişen menengiç, sonbaharda orman köylülerinin önemli gelir kaynakları arasında yer alıyor. Toplanan meyvelerin bir bölümü kurutularak kış aylarında kuruyemiş olarak tüketiliyor, bir bölümü kahve ve yöresel yiyeceklerin yapımında kullanılıyor. Meyvelerden elde edilen yağ hem evlerde değerlendiriliyor hem de satışa sunuluyor. Yağ çıkarma işleminden sonra kalan posa ise hayvan yemi olarak kullanılıyor.
Kilogramı 250-300 liradan, yağının litresi ise bin 200 liradan satılan menengiç, Toroslar’ın doğal zenginliklerini geleneksel yöntemlerle değerlendiren Aksekili köylülerin aile bütçesine katkı sağlıyor.
