Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi'nde, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında "Gazetecilikte Tıklama Tuzağı Başlıklarına Okuyucu Tepkileri" başlıklı bir araştırma yürütüldü. Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü öğrencisi Zeynep Peker’in yürütücülüğünü, Araştırma Görevlisi Ahsen Demircioğlu’nun ise danışmanlığını yaptığı proje, dijital medyadaki tartışmalı başlık kullanımını mercek altına aldı.
"Bu tür projeler büyük motivasyon kaynağı"
Projenin doğuş sürecini anlatan Zeynep Peker, sosyal medyada karşılaştığı yanıltıcı içeriklerin kendisini bu çalışmaya ittiğini belirterek şunları söyledi:
"Sosyal medyada karşıma çıkan haberlerde başlıkla içerik arasında fark olduğunu fark ettim. Merakla tıkladığım haberlerde, beklentiyle içerik uyuşmuyordu. Sadece ben değil, çevremdeki birçok kişi aynı durumu yaşıyordu. Bu nedenle kullanıcı yorumlarının nasıl şekillendiğini merak ettim ve araştırmaya karar verdim. Bunun ardından danışman hocamın yönlendirmesiyle TÜBİTAK 2209-A programını inceledim. Projemin amacını ve yöntemini yazarak başvurumu yaptım ve kabul aldım. Bu tür projeler genç araştırmacılar için büyük motivasyon kaynağı."
Bin adet kullanıcı yorumu analiz edildi
Araştırma kapsamında, sosyal medya platformu X üzerinden belirlenen haberlerin altına gelen yaklaşık 1000 kullanıcı yorumu 6 aylık bir süreçte incelendi. Veri ayıklama ve emoji temizleme gibi aşamalardan geçen çalışma hakkında bilgi veren Araştırma Görevlisi Ahsen Demircioğlu,
"İlk aşamada program tabanlı duygu analizi yaptık. İkinci aşamada ise Türkçedeki duygu bağlamını kaybetmemek adına iki kodlayıcıyla manuel analiz gerçekleştirerek temaları ortaya çıkardık"
dedi.
Öfke ve endişe başta geliyor
Kullanıcı tepkilerinin altı temel duygu kategorisinde değerlendirildiği araştırmada; korku, endişe, alay ve öfke duygularının ön plana çıktığı saptandı. Okuyucuların bu yöntemleri fark edebildiğini dile getiren Demircioğlu, şu tespitlerde bulundu:
"Okuyucular, bu başlıkların tıklama tuzağı olduğunu fark edebiliyor ve çoğunlukla öfke ya da endişe ile tepki veriyor. Aynı zamanda alaycı yorumlar da öne çıkıyor. Tıklama tuzağı, kısa vadede etkileşim getirebilir. Ancak uzun vadede medya güvenilirliğini olumsuz etkiliyor. Gazetecilerin bu dengeyi gözetmesi gerekiyor."
"Geleceğin iletişimcileri fark yaratabilir"
Kullanıcıların haber içeriğinden ziyade doğrudan gazetecilik pratiklerini eleştirdiğine dikkat çeken Demircioğlu, genç iletişimcilerin bu konudaki farkındalığının önemine vurgu yaparak sözlerini şöyle tamamladı:
"Bunların saptanması, çevreye anlatılması, bilinçli bir iletişimci olması hem fakültemiz hem de kendileri adına çok önemli. O yüzden bu proje küçük bir sonuç gibi gözükse de aslında gelecekteki genç iletişimciler açısından büyük öneme sahip."
