Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü Araştırma Görevlisi Dr. Mustafa Akbayır, sanal medyanın herkesin kolaylıkla bilgi üretebildiği ve paylaşabildiği bir alan haline geldiğini söyledi. Akbayır, sıcak olaylar ve kriz anlarında insanların bilgiye hızlı ulaşma isteğiyle sanal medyaya yöneldiğini belirterek,
“Anın getirmiş olduğu şiddetle beraber hepimiz bilgiye aç bir şekilde sanal medyaya koşuyoruz ama unutmamak gerekir ki en kirli bilgi, sanal medya mecralarından paylaşılıyor"
dedi.
Cep telefonlarının yaygınlaşmasıyla herkesin saniyeler içerisinde görüntü çekip bilgi paylaşabildiğini ifade eden Akbayır, bu durumun iletişimi kolaylaştırırken bilgi kirliliği ve dezenformasyonun da hızlı şekilde yayılmasına neden olduğunu söyledi.
“Afetlerde sanal medyadan bilgi teyit etmeyin"
Özellikle afet dönemlerinde sanal medyada yayılan bilgilerin ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çeken Dr. Akbayır, vatandaşların bu tür dönemlerde bilgileri sanal medya üzerinden teyit etmeye çalışmasının yanlış olduğunu söyledi. Akbayır,
"Afet olayları gerçekleştiği zaman sanal medyaya insanlar hızlıca koşuyor, bilgileri oradan teyit etmeye, gelişmeleri takip etmeye çalışıyor ama bu ciddi bir hata"
diye konuştu.
6 Şubat 2023 depremlerinde yaşanan bilgi kirliliğine de değinen Akbayır,
"Orada gerçekleşen bilgi kirliliği dolayısıyla insanların korkuya teşvik edildiğini, ciddi bir dezenformasyon üretildiğine hepimiz şahit olmuştuk"
dedi.
Kriz anlarında paylaşım yapan kişilerin toplumsal sorumlulukla hareket etmesi gerektiğini belirten Akbayır, yanlış bilginin yalnızca bireyleri değil, toplumun tamamını etkileyebileceğini söyledi. Akbayır,
"Öncelikli olarak teyitlenmiş, doğrulanmış ana akım kaynakları tercih etmemiz gerekiyor, resmi kanallardan bu bilgileri takip etmemiz gerekiyor"
ifadelerini kullandı.
“Tüm bilgileri doğru kabul etmeyin”
Sanal medyada karşılaşılan bilgilerin kaynağının mutlaka sorgulanması gerektiğini vurgulayan Dr. Akbayır,
"Her bilgiyi sanal medyada paylaşıldığında, geniş kitlelere ulaştığında doğru olarak kabul etmeyeceğiz. Öncelikli olarak bunu teyit etmemiz gerekiyor. Bu bilgi hangi kaynaktan ortaya çıkmış diye sorgulamamız gerekiyor"
dedi.
Kullanıcıların sanal medya platformlarının sunduğu doğrulama araçlarından yararlanabileceğini belirten Akbayır, farklı kaynakların karşılaştırılmasının da önem taşıdığını ifade etti.
Kişisel veriler de risk altında
Sanal medyadaki risklerin yanlış bilgiyle sınırlı olmadığını belirten Akbayır, kişisel verilerin ve özel hayatın da kontrolsüz paylaşımlar nedeniyle risk altında bulunduğunu söyledi. Sanal medya mecralarında paylaşılan içeriklerin çoğu zaman herhangi bir süzgeçten geçirilmediğini ve doğrulanmadığını ifade eden Akbayır,
"İnsanların kişisel verilerinin de özel hayatının da ihlal edilebileceğini unutmamak gerekiyor"
dedi.
Bir kişinin adresinin veya özel görüntüsünün kısa sürede geniş kitlelere ulaştırılabileceğini dile getiren Akbayır, bu tür paylaşımların hukuki sonuçları olabileceğine dikkat çekti. Vatandaşların sanal medyada içerik paylaşırken Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nu ve kişilerin özel hayatına ilişkin sınırları göz önünde bulundurması gerektiğini söyledi.
“Vatandaş gazeteciliği riskler barındırıyor”
Cep telefonlarının kamera ve ses kayıt özelliklerinin gelişmesiyle vatandaş gazeteciliğinin de yaygınlaştığını ifade eden Dr. Akbayır, olay yerindeki kişilerin görüntü ve bilgileri anında sanal medyada paylaşabildiğini belirtti. Vatandaş gazeteciliğinin önemli bir işlevi bulunduğunu ancak bazı riskleri de beraberinde getirdiğini söyleyen Akbayır, gazetecilik mesleğinin belirli mesleki ve etik ilkeler çerçevesinde yürütüldüğüne dikkat çekti. Akbayır,
"Vatandaş gazeteciliği yürüten arkadaşlarımızın yaptıkları iş değerli, bunu bir kenara atamayız ama diğer taraftan da ürettikleri içeriklerle dezenformasyona sebep olabilirler"
diye konuştu.
Bilgi paylaşmadan önce kaynağı araştırılmalı
Medya profesyonellerinin eğitim ve mesleki deneyim yoluyla haber üretim süreçlerine hazırlandığını belirten Dr. Akbayır, vatandaşların ise sanal medyada karşılaştıkları bilgileri değerlendirirken daha bilinçli olması gerektiğini ifade etti. Sanal medyanın bilgiye ulaşmayı kolaylaştıran önemli bir araç olduğunu ancak aynı zamanda ciddi riskler taşıdığını belirten Akbayır, vatandaşların gördükleri içerikleri sorgulaması, kaynağını araştırması ve doğrulamadan paylaşmaması gerektiğini vurguladı.
