Habesos’tan Antiphellos’a: Lykia’nın Sessiz Tanığı
Antalya’nın Kaş ilçesi sınırlarında yer alan Antiphellos Antik Kenti, tarihi Lykia uygarlığının en önemli liman kentlerinden biri olarak dikkat çekiyor. Lykia dilinde “Habesos” veya “Habesa” olarak anılan bu yerleşim, adını daha sonra Antik Yunanca’da “kayalıklı yerin karşısındaki yer” ya da “Phellos’un karşısı” anlamına gelen Antiphellos olarak almıştır. Kuzeyindeki Phellos antik kentinin limanı olan bu şehir, M.Ö. 6’ncı yüzyıla dayanan geçmişiyle tarih sahnesinde uzun süre var olmuştur.
Lykia Birliği'nin Sessiz Ama Güçlü Üyesi
M.Ö. 2’nci yüzyıldan itibaren Lykia Birliği’ne bağlı olarak tek oyla temsil edilen Antiphellos, ekonomik ve ticari gücü sayesinde kendi adına ve birlik adına sikkeler bastıran bir kent haline gelmiştir. Phellos'un gerilemesiyle hızla gelişen Antiphellos, özellikle Roma İmparatorluğu döneminde önemli bir liman şehri olarak öne çıkmıştır.
Antiphellos’un Kalıntıları Nerelerde?
Günümüzde Kaş ilçesinin doğu-batı yönünde uzanan yarımadası boyunca uzanan antik kalıntılar, ziyaretçilerine geçmişin izlerini sunmaktadır. Özellikle Meis Adası’na bakan yamaçlarda görülen Hellenistik sur kalıntıları, taş işçiliğindeki ustalığı ortaya koymaktadır. Liman tarafında, günümüzde camiye çevrilmiş bir kilisenin güneydoğusunda, hangi tanrıya ait olduğu bilinmeyen bir temenos (kutsal alan) ve tapınak kalıntısı yer almaktadır. Tapınağın temelleri M.Ö. 1’inci yüzyıla, üzerine sonradan yapılan eklemeler ise M.S. 3’üncü yüzyıla tarihlenir.
Antiphellos Tiyatrosu: Tarihin Sahnesi
Antiphellos’taki en iyi korunmuş yapılardan biri, Akropolis tepesinin güney yamacına yaslanmış olan antik tiyatrodur. Yirmi altı basamaklı oturma sırasına (cavea) sahip olan tiyatro, denize bakan manzarasıyla dikkat çeker. Merdivenlerle üç bölüme ayrılmış olan tiyatroda diazoma (yatay geçit) bulunmazken, sabit taş skene binası da yer almaz. Yapı, Helenistik döneme ait olarak değerlendirilir.
Lykia Mezarları: Taşa Oyulmuş Kadim Anılar
Tiyatronun kuzeydoğusunda, ana kaya oyularak yapılmış bir mezar odasında, yirmi dört kadın kabartması yer alır. Bu kabartmalar ve cephe süslemeleri M.Ö. 4’üncü yüzyıla tarihlenir. Ayrıca Kaş’ın simgelerinden biri haline gelmiş olan, aslan başı şeklindeki taşıma çıkıntılarına sahip, hyposorionlu (alt odalı) gotik alınlıklı mezar da yine bu yüzyıla ait olup Lykia dilinde bir kitabe barındırır.
Gotik Mezarlık ve Claudia Recepta’nın İzleri
Kaş'ın kuzeydoğusundaki tepe üzerinde çok sayıda Gotik kemerli kaya mezarı bulunmaktadır. Bu mezarlardan en dikkat çekici olanı, ikinci katı Gotik kemer biçiminde inşa edilmiş ve üzerinde Likya yazıtı taşıyan mezardır. Yüzyıllar sonra bu mezar, Claudia Recepta adlı bir kadın tarafından yeniden kullanılmış ve mezara Latince kitabe eklenmiştir.
Denizle İç İçe Lahitler
Antiphellos’un denizle olan ilişkisi sadece limanla sınırlı kalmaz. Günümüzde su altında ve kıyıya yakın alanlarda yer alan, daha geç dönemlere ait Lykia tipi lahitler de bu antik kentin görkemli geçmişine tanıklık eder.