Türkiye'nin kuzeydoğu sınırında yer alan ve sert iklim koşullarıyla bilinen Ardahan ilinde, ilçeler arasındaki gelişmişlik farklarını ortaya koyan Sosyoekonomik Statü (SES) araştırması sonuçları bölge gündemine bomba gibi düştü. Yapılan kapsamlı incelemeler ve veri analizleri sonucunda, kentin beş ilçesi arasında refah düzeyi ve ekonomik imkanlar bakımından ciddi farklılıklar olduğu gözlemlendi. Şehrin ekonomik pastasından alınan pay, eğitim olanaklarına erişim, hane halkı geliri ve altyapı hizmetlerinin kalitesi gibi çok sayıda kriterin birleşimiyle oluşturulan puan tablosunda, bazı ilçeler Türkiye ortalamasının üzerinde performans sergilerken, bazılarının ciddi bir gerileme içerisinde olduğu saptandı. Özellikle listenin sonunda yer alan bölgelerdeki ekonomik daralma ve sosyal imkanların kısıtlılığı, bölgedeki yerel idarecilerin ve halkın en önemli tartışma konularından biri haline gelmiş durumda.
Damal Sosyoekonomik Statü Puanlamasında İlin Son Sırasında Yer Aldı
Gerçekleştirilen araştırmanın en dikkat çekici ve üzerinde durulması gereken sonucu, Damal ilçesinin aldığı düşük puan oldu. Toplamda sadece yüz bir SES puanı toplayabilen ilçe, Ardahan’ın geneline bakıldığında ekonomik açıdan en zorlu şartlara sahip yerleşim yeri olarak tescillendi. Coğrafi sınırlarının darlığı ve tarıma elverişli arazilerin kısıtlılığı gibi doğal engellerle mücadele eden Damal, sanayileşme ve ticari hacim noktasında da istenilen seviyeye ulaşamadı. İlçedeki istihdam olanaklarının neredeyse tamamen küçük ölçekli hayvancılığa dayalı olması, genç nüfusun iş bulma amacıyla büyük şehirlere göç etmesini tetikleyen en büyük faktörlerden biri olarak görülüyor. Kamu yatırımlarının bölgeye ulaşma hızı ve özel sektörün yatırımdan kaçınması, Damal’ın ekonomik gelişim hızını yavaşlatırken sosyal statü göstergelerinin de yerinde saymasına neden oluyor.
Hanak Ve Göle İlçeleri Türkiye Ortalamasının Altında Kalan Verilerle Dikkat Çekiyor
Ardahan’ın diğer ilçeleri olan Hanak ve Göle de ekonomik karne bakımından pek iç açıcı bir tablo sergilemiyor. Hanak ilçesi yüz on bir puanla listenin alt sıralarında kendine yer bulurken, yüz on üç puan alan Göle ilçesi de Türkiye genelindeki sosyoekonomik ortalamaların gerisinde kaldı. Göle, her ne kadar geniş meraları ve hayvancılık potansiyeliyle şehrin lokomotiflerinden biri gibi görünse de, bu üretimin hane halkı gelirine ve yaşam kalitesine dönüşme oranında sorunlar yaşandığı anlaşılıyor. Hanak ise benzer şekilde kısıtlı imkanlar ve sanayi yatırımlarının eksikliği nedeniyle ekonomik büyüme ivmesini bir türlü yukarı taşıyamıyor. Her iki ilçede de eğitim ve sağlık altyapısındaki yetersizlikler, sosyal statü puanlarını aşağı çeken temel unsurlar arasında gösteriliyor. Bölge halkının alım gücündeki düşüklük ve yerel ticaretin sadece belirli dönemlerde canlanması, bu ilçelerin kalkınma hamlelerinde neden geride kaldığını açıklayan birincil nedenler arasında yer alıyor.
Çıldır İlçesi Kısıtlı İmkanlarına Rağmen Diğer Bölgelere Göre Daha İyi Durumda
SES puanlamasında yüz on yedi puana ulaşan Çıldır ilçesi, listenin en altındaki yerleşim birimlerine göre nispeten daha iyi bir konumda bulunuyor. Çıldır’ın bu puanı elde etmesinde, sahip olduğu doğa turizmi potansiyeli ve sınır ticaretine yakınlığı gibi etkenlerin payı olduğu düşünülüyor. Kış aylarında Çıldır Gölü üzerinde yoğunlaşan turistik faaliyetler, bölge esnafı için ek bir gelir kapısı aralarken ilçenin genel ekonomik dengesini ayakta tutmaya yardımcı oluyor. Ancak bu puana rağmen Çıldır’ın da Türkiye geneliyle kıyaslandığında gelişmişlik yolunda katedeceği çok uzun bir yol bulunuyor. İlçedeki ekonomik faaliyetlerin mevsimsel döngülere hapsolmuş olması, sürdürülebilir bir zenginleşmenin önündeki en büyük engel olarak duruyor. Mevcut veriler, Çıldır’ın Ardahan’ın en dezavantajlı ilçesi olmaktan kurtulduğunu ancak tam anlamıyla bir refah merkezi olmaktan da hala uzak olduğunu kanıtlıyor.
Bölgesel Kalkınma Farklılıkları Ve Geleceğe Yönelik Ekonomik Kaygılar
Ardahan genelindeki bu puan farklılıkları, sadece rakamsal bir veri olmanın ötesinde, bölgedeki derinleşen eşitsizlikleri de gözler önüne seriyor. En yüksek puanlı merkez ilçe ile en düşük puanlı Damal arasındaki uçurum, yerel yönetimin ve merkezi hükümetin bölgeye yönelik stratejilerini yeniden gözden geçirmesi gerektiğini fısıldıyor. Özellikle son sırada yer alan Damal ve Hanak gibi ilçelerde yeni teşvik paketlerinin hayata geçirilmemesi durumunda, bu bölgelerin hayalet kasabalara dönüşme riskiyle karşı karşıya kalacağı uzmanlar tarafından sıkça dile getiriliyor. Hayvancılık dışında yeni iş kollarının oluşturulamaması, bölgedeki refah seviyesinin Türkiye ortalamasına yaklaşmasını neredeyse imkansız kılıyor. Ardahan’ın kalkınma planlarında bu ilçelere pozitif ayrımcılık yapılması, kentin toplam gelişmişlik düzeyini artırmak adına hayati bir zorunluluk olarak değerlendiriliyor.