Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Mart 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ne (Tarım-GFE) ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Tarım-GFE’nin mart ayında aylık yüzde 3,89 arttığını belirten Çandır,
“Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Mart ayları ortalamasının 2,22 yüzde 75 üzerinde ilan edilmiştir”
dedi.
"Ortalamaların üstünde ciddi artış gösterdi"
Mart ayında yıllık Tarım-GFE’nin yüzde 34,26 olarak açıklandığını ifade eden Çandır,
“Bu yıllık rakam, son 10 yılın Mart ayları ortalamasının 31,65 yüzde 8 üzerine çıkmıştır. Mart ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyatları enflasyonu, bir önceki aya göre aylıkta ve yıllıkta yükseliş göstermiştir. 10 yıllık Mart ayı ortalamalarına göre bakıldığında aylıkta ve yıllıkta ortalama üstü ciddi artış göstermiştir”
diye konuştu.
Gübre ve enerji kalemlerinde dikkat çeken artış
Tarım-GFE’nin alt kalemlerine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Çandır, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 4,39, yıllık ise yüzde 35,82 artış yaşandığını söyledi. Çandır, aylık bazda tohumda yüzde 1,91, enerjide yüzde 9,55, gübrede yüzde 9,60, ilaçta yüzde 3,60, veteriner hizmetlerinde yüzde 0,04, yemde yüzde 2,55 ve diğer kalemlerde yüzde 1,41 artış gerçekleştiğini belirtti. Yıllık değişimlere bakıldığında ise tohumda yüzde 33,58, enerjide yüzde 34,24, gübrede yüzde 48,33, ilaçta yüzde 20,30, veteriner hizmetlerinde yüzde 35,59, yemde yüzde 35,86 ve diğer kalemlerde yüzde 33,46 artış yaşandığını kaydetti. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmet fiyatlarında da aylık yüzde 0,84 ve yıllık yüzde 25,17 artış olduğunu ifade etti.
Üretici enflasyonuna dikkat çekti
Mart ayı Tarım-ÜFE verilerine de değinen Ali Çandır, tarımsal üretici fiyat endeksinin aylık yüzde 3,85, yıllık ise yüzde 36,09 arttığını hatırlattı. Çandır,
“Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak Mayıs, Haziran, Eylül ve Ocak aylarındaki lehte durum, Mart ayında tekrar etmiştir”
dedi.
Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilemeye devam ettiğini belirten Çandır, yurtdışı üretici enflasyonu YD-ÜFE’nin mart ayında aylık yüzde 3,94, yıllık yüzde 35,40 arttığını söyledi. Yurtiçi üretici enflasyonu Yİ-ÜFE’nin ise aylık yüzde 2,30, yıllık yüzde 28,08 arttığını ifade etti. Çandır,
“Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 2,30 ve yıllık ise yüzde 34,32 artmıştı. Bu durum, Mart ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha düşük seyrettiğini göstermektedir”
dedi.
Küresel risk uyarısında bulundu
Tüketici enflasyonuna ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Çandır, mart ayında TÜFE’nin aylık yüzde 1,94, yıllık yüzde 30,87 arttığını söyledi. Tüketici tarafındaki gıda enflasyonunun mart ayında aylık yüzde 1,79 ve yıllık yüzde 32,36 olarak açıklandığını belirten Çandır, işlenmemiş gıda enflasyonunun aylık yüzde 3,18 ve yıllık yüzde 33,29 seviyesinde gerçekleştiğini ifade etti. Yaş meyve sebze enflasyonunun ise aylık yüzde 3,08 ve yıllık yüzde 36,86 arttığını kaydetti. Ali Çandır açıklamasının sonunda,
“Mart ve Nisan aylarında yaşanan küresel olaylar dikkate alındığında, özellikle enerji ve gübre kalemleri başta olma üzere, tarımsal girdi kalemlerinde ciddi artışların yaşanma riski yükselmiş durumdadır. Nitekim ilan edilen mart ayı rakamları, bu riskin gerçekleştiğini göstermektedir”
değerlendirmesinde bulundu.