Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından düzenli olarak paylaşılan haftalık para ve banka istatistikleri finans piyasalarının odağına yerleşti. Son açıklanan resmi verilere göre bankacılık sektörünün elinde bulundurduğu toplam mevduat hacmi 2 Ekim ile biten haftalık dönemde kayda değer bir düşüş sergiledi. Yapılan hesaplamalara göre toplam mevduat tutarı yüzde 0,64 oranında azalarak 34 trilyon 2 milyar 178 milyon 176 bin lira seviyesinden 33 trilyon 785 milyar 405 milyon 395 bin 200 liraya geriledi.
Söz konusu haftalık daralma finansal sistemdeki nakit akışının ve mevduat tercihlerinin seyrini göstermesi bakımından kritik önem taşıyor. Bankalardaki toplam kaynak tutarında yaşanan bu geri çekilme hem bireysel mudilerin hem de kurumsal yatırımcıların fon yönetim Stratejilerini yeniden gözden geçirdiğini ortaya koyuyor. Piyasaların yakından takip ettiği bu değişim bankacılık sisteminin likidite yapısı üzerinde de doğrudan etkiler yaratabilecek bir nitelik taşıyor.
Türk Lirası Ve Döviz Hesaplarındaki Son Değişimler
Aynı raporlama döneminde mevduat türlerinin kendi içerisindeki dağılımı incelendiğinde hem Türk lirası hem de yabancı para varlıklarında geri çekilme yaşandığı görülüyor. Bankalardaki Türk lirası cinsi mevduat tutarı yüzde 1,42 oranında bir düşüş kaydederek 18 trilyon 410 milyar 569 milyon 183 bin lira seviyesine indi. Türk lirası varlıklardaki bu gerileme haftalık bazda mevduat çıkışlarının ana belirleyicisi olarak öne çıktı.
Diğer taraftan yabancı para cinsinden mevduat hesapları da benzer bir eğilim sergileyerek yüzde 0,33 oranında azaldı ve 11 trilyon 167 milyar 400 milyon 200 bin 200 lira seviyesine geriledi. Döviz hesaplarındaki bu sınırlı geri çekilme piyasadaki döviz talebinin dengelenme sürecine girdiğini gösterirken tasarruf sahiplerinin alternatif finansal araçlara yönelmiş olabileceği ihtimalini de gündeme getiriyor.
Yurt İçi Yerleşiklerin Yabancı Para Varlıkları Ve Parite Etkisi
Bankacılık sistemindeki toplam yabancı para mevduatı tutarı ele alınan haftada 266 milyar 710 milyon 330 bin dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu devasa tutarın büyük bir kısmını oluşturan 228 milyar 513 milyon 830 bin dolarlık bölümü ise doğrudan yurt içinde yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin hesaplarında toplandı. Yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatı oranının yüksekliği yerel piyasalardaki finansal davranış kalıplarını belirlemeye devam ediyor.
Verilerin detaylarına bakıldığında parite hareketlerinin yarattığı yanılsamayı ortadan kaldıran arındırılmış rakamlar farklı bir tablo sunuyor. Yurt içi yerleşiklerin toplam yabancı para mevduatında parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında 2 Ekim itibarıyla 851 milyon 50 bin dolarlık net bir artış gerçekleştiği tespit edildi. Bu durum döviz kurlarındaki dalgalanmalar süzüldüğünde yerli mudilerin döviz birikimlerini artırma eğiliminde olduğunu kanıtlıyor.
Vatandaşların Tüketici Kredilerine Olan Talebinde Tırmanış
Mevduat tarafındaki gerilemenin aksine kredi cephesinde özellikle bireysel borçlanma kanalında hareketli bir dönem yaşandı. Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin kullandığı tüketici kredileri geçen hafta yüzde 1,24 oranında bir artış göstererek 7 trilyon 27 milyar 729 milyon 236 bin liraya kadar yükseldi. Tüketicilerin kredi imkanlarına olan bu ilgisi hanehalkı harcamalarının ve nakit ihtiyacının canlılığını koruduğuna işaret ediyor.
Kredi kullanımındaki yükseliş trendi bireysel müşterilerin finansman ihtiyaçlarını karşılamak adına banka kaynaklarına daha fazla başvurduğunu gösteriyor. Ekonomideki genel seyir ve faiz oranlarındaki değişimlere rağmen vatandaşların kredi kartı ve tüketici kredisi kullanımı yoluyla likidite ihtiyaçlarını karşılamaya devam ettiği görülüyor. Bu artış bankaların bireysel portföy büyüklüklerine de doğrudan yansıyor.
Kredi Türlerinin Dağılımı Ve Bireysel Kartların Payı
Söz konusu tüketici kredilerinin alt kalemleri detaylıca incelendiğinde en büyük payın kredi kartı borçları ve ihtiyaç kredilerinde toplandığı görülüyor. Toplam tutarın 841 milyar 772 milyon 695 bin lirasını konut kredileri oluştururken taşıt kredileri 41 milyar 950 milyon 529 bin lira seviyesinde kaldı. Konut ve taşıt gibi uzun vadeli teminatlı kredi türlerinin toplam portföy içerisindeki payının sınırlı kalması dikkat çeken bir diğer unsur oldu.
Buna karşılık ihtiyaç kredileri 2 trilyon 610 milyar 733 milyon 829 bin lira gibi yüksek bir hacme ulaştı. Tüketici kredileri içerisindeki en büyük kalemi ise 3 trilyon 533 milyar 272 milyon 183 bin lira ile bireysel kredi kartları oluşturdu. Bireysel kredi kartı kullanımındaki bu yüksek rakam vatandaşların günlük harcamalarında ve kısa vadeli borçlanmalarında kredi kartlarını ana ödeme aracı olarak kullandığını net bir şekilde gözler önüne seriyor.
