Türkiye turizm ve dijital hizmetler sektöründe uzun süredir merakla beklenen kritik bir adım atıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu bünyesinde kabul edilen yeni kanun teklifi, uluslararası ölçekte hizmet sunan dijital konaklama platformlarının faaliyet esaslarını baştan aşağıya yeniden belirliyor. 2017 yılından bu yana ülke sınırlarındaki faaliyetleri kısıtlanmış olan Booking.com gibi dev şirketlerin yanı sıra Expedia ve Airbnb benzeri küresel aktörleri de kapsayan bu adımlar, sektörde dengelerin yeniden kurulmasını hedefliyor. Yasalaşma sürecinin tamamlanmasıyla birlikte Türkiye'deki tüketicilere ve konaklama tesislerine aracılık eden tüm yabancı dijital platformlar son derece sıkı bir denetim ve izin mekanizmasına tabi tutulacak.
Söz konusu yasal düzenleme doğrultusunda mevcut küresel platformların Türkiye’de yasal biçimde hizmet vermeye devam edebilmeleri için düzenlemenin yürürlüğe girdiği andan itibaren tam 3 ay içerisinde Kültür ve Turizm Bakanlığına resmi izin belgesi başvurusunda bulunmaları şart koşuluyor. Alınacak bu izin belgesinin ilk bedeli 5.000.000 TL olarak belirlenmiş olup, söz konusu miktar her takvim yılı başında açıklanan yeniden değerleme oranına göre güncellenecektir. Alınan belgelerin toplam geçerlilik süresi 2 yıl ile sınırlandırılırken, bu sürenin sonunda şirketlerin şartları koruyup korumadıkları yeniden değerlendirilecek ve denetimlerden geçmeyen hiçbir platformun Türkiye pazarında kalmasına izin verilmeyecektir.
Resmi Temsilci Zorunluluğu Ve Komisyon Sınırı Getiriliyor
Uluslararası seyahat ve konaklama portallarının Türkiye’deki tüketiciler ile yerel işletmeler karşısında somut bir hukuki muhatap oluşturması amacıyla yeni yasaya son derece kritik bir madde eklendi. Yapılan düzenlemeye göre Türkiye'de hizmet vermek isteyen tüm yabancı dijital platformlar, adli ve idari makamların resmi tebligatlarını doğrudan kabul edebilecek yetkili bir temsilci tayin etmek ve temsilcilik açmak zorunda kalacak. Temsilcilik yapılanması sayesinde yerli tüketicilerin yaşadığı mağduriyetlerde ya da tesis sahiplerinin karşılaştığı hukuki uyuşmazlıklarda muhatap bulma sorunu tamamen ortadan kalkacak, süreçlerin hızlıca çözüme kavuşturulması sağlanacak.
Öte yandan yerel konaklama tesislerini korumayı amaçlayan düzenleme, platformların işletmelerden talep edebileceği komisyon oranlarına da net bir üst sınır getiriyor. Kanun maddesine göre dijital platformlar, sundukları aracılık hizmeti karşılığında vergiler hariç satış bedelinin en fazla %17,0 kadarlık kısmını komisyon olarak fatura edebilecek. Belirlenen bu azami oranı aşan veya kuralları ihlal eden şirketlere ağır idari para cezaları uygulanacak. Kural ihlallerinin tekrarlanması halinde ise söz konusu platformların çalışma ve izin belgeleri derhal iptal edilerek faaliyetlerine son verilecek.
Vergilendirme Ve Mali Yükümlülükler Sektöre Denge Getirecek
Türkiye turizm ekosisteminde haksız rekabeti önlemeyi hedefleyen yasal paket, mali boyutlarıyla da dikkat çekiyor. Yabancı dijital platformların Türkiye’de elde ettikleri gelirler üzerinden dijital hizmet vergisi mükellefiyetlerini eksiksiz yerine getirmeleri zorunlu kılınacak. Bununla birlikte turizm altyapısına katkı sağlamaları amacıyla yabancı dijital konaklama platformlarından %0,075 oranında turizm payı tahsil edilmesi planlanıyor. Böylece hem yerli platformlar ile küresel aktörler arasında vergi adaleti temin edilecek hem de ülke ekonomisine doğrudan ve düzenli bir kaynak aktarımı gerçekleşecek.
Sistem dahilinde ilan yayınlayan tesislerin güvenilirliği de doğrudan kontrol altına alınacak. Platformlar üzerinden yayınlanan tüm konaklama ilanlarında, ilgili tesislerin veya turizm amaçlı kiralanan konutların Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen belge numaralarının doğrulanması şartı aranacak. Ayrıca platformların işletmeleri zorla kampanyalı satış yapmaya itmesi, farklı kanallarda daha uygun fiyat sunulmasını engellemesi ya da hukuki haklarını arayan işletmelerin arama sıralamalarını düşürerek cezalandırması kesin olarak yasaklanacak.
Sisteme Uymayan Platformların Erişimleri Tamamen Kesilecek
Yeni yasal düzenleme çerçevesinde belirlenen şartları yerine getirmeyen ya da izin belgesi iptal edilen şirketler için oldukça ağır yaptırımlar öngörülüyor. Türkiye'de izin belgesiz faaliyet yürütmekte ısrar eden veya yükümlülüklerini aksatan yabancı platformların web sitelerine ve mobil uygulamalarına erişimin engellenmesi kararı verilebilecek. Bu kapsamlı adım sadece Booking.com’un pazara dönüşünü organize etmekle kalmayıp, Türkiye sınırları içerisinde ticari faaliyet gösteren bütün uluslararası konaklama portallarını şeffaf, vergilendirilebilir ve denetlenebilir bir hukuki zemin içerisine çekecek.
Söz konusu yasal şartların TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilip Resmi Gazete’de yayımlanması durumunda yeni kuralların 1 Ocak 2027 tarihinde resmen yürürlüğe girmesi planlanıyor. Belirtilen bu yürürlük tarihinden itibaren Türkiye pazarında yer almak isteyen tüm yabancı dijital konaklama şirketlerinin belirlenen yasal takvime uyum sağlayarak altyapılarını hazırlamaları gerekecek. Sürecin tamamlanmasıyla birlikte Türkiye turizm sektörü, uluslararası standartlarda denetlenen ve tüketici haklarını koruyan daha güvenli bir dijital pazara kavuşmuş olacak.
