Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır (1878-1942), Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde yaşamış, İslam ilim geleneğinin önemli isimlerinden biridir. Hocası Kayserili Mahmud Hamdi Efendi'ye nispetle "Küçük Hamdi" olarak anılan Yazır, özellikle Hak Dini Kur’an Dili adlı tefsiriyle tanınmaktadır.
İlk Yılları ve Eğitimi
Antalya Elmalı'nın Kar Yağdı Mahallesi'nde, 3 Nolu hanede dünyaya gelen Muhammed Hamdi Yazır'ın annesi, Sarılarlı Mehmed Efendi'nin kızı Fatma Hanım; babası ise Hoca Numan Efendi’dir. Her iki tarafın soyundan da önemli alimler yetişmiştir.
Hıfzını tamamlayan ve ilk eğitimini memleketinde alan Küçük Hamdi, dayısı Mustafa Zekai Efendi tarafından İstanbul'a götürülmüş ve Süleymaniye Medresesi'ne yerleştirilmiştir. Eğitim hayatı boyunca hat sanatına özel bir ilgi göstermiş; Bakkal Arif Efendi’den sülüs-nesih, Sami Efendi’den ta'lik ve celi sülüs yazı çeşitlerini öğrenmiştir.
İlim Yolculuğu ve Akademik Kariyeri
1906 yılında Ders-i Âm icazetini alan Muhammed Hamdi Yazır, daha sonra Mülkiye Mektebi'nde Ahkâm-ı Evkaf ve Arazi, Mekteb-i Kuzat'ta ise Fıkıh dersleri vermiştir. Bunun yanı sıra Darü'l Hikmet'il-İslamiye üyeliği ve başkanlığı görevlerinde bulunmuştur.
Siyasi ve Bürokratik Görevleri
II. Meşrutiyet’in ilanıyla siyasi hayata atılan Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Antalya mebusu olarak Meclis-i Mebusan’a girmiştir. I. Dünya Savaşı’ndan sonra Evkaf Nazırlığı ve Ayan üyeliği gibi görevlerde de bulunmuştur.
Cumhuriyet Dönemi ve Tefsir Çalışmaları
Cumhuriyet’in ilanından sonra kısa bir süre İstiklal Mahkemesi tarafından yargılanmış ve beraat etmiştir. Daha sonra Medresetü'l-Mütehassısîn'de mantık hocalığı yapmış, ancak medreselerin kapatılması üzerine İstanbul’daki evinde ilmi çalışmalarına devam etmiştir.
İlim ve sanatın birçok dalında yetkin olan Yazır, hafızlık, hat sanatı, şairlik ve müzik alanlarında da büyük bir birikime sahiptir. Arapça, Farsça ve Fransızca dillerini ileri seviyede bilmektedir.
Vefatı ve Defni
Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, 27 Mayıs 1942 tarihinde İstanbul Erenköy’deki evinde vefat etmiş, cenazesi Sahrayıcedid Mezarlığı’nda babasının yanına defnedilmiştir.
Başlıca Eserleri
Elmalılı, birçok önemli eser kaleme almıştır. Bunlardan bazıları şunlardır:
Basılı Eserleri
- Hak Dini Kur'an Dili (9 Cilt - En önemli tefsir çalışması)
- Tahlili Tarihi Felsefe, Metalib ve Mezahip (Fransızca’dan tercüme edilmiş, dipnot ve açıklamalar eklenmiştir.)
- İrşadü'l-Ahlaf fi Ahkami'l-Evkaf
- Sefer Bahsi Risalesi
Basılmamış Eserleri
- Suni Mantık
- Usul-i Fıkıh
- Hukuk Kamusu (Tamamlanamamıştır)
- Divan (Şiirlerini içeren eseri)
Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın Hak Dini Kur’an Dili tefsiri günümüzde hâlâ büyük bir öneme sahiptir.