Antalya'da araç sahipleri sevinecek: Motorinden sonra benzinde de indirim bekleniyor!
Antalya'da araç sahipleri sevinecek: Motorinden sonra benzinde de indirim bekleniyor!
İçeriği Görüntüle

Aile işletmelerinde veya anne babanın sahip olduğu iş yerlerinde sigortalı gösterilerek emeklilik hayali kuran milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren çarpıcı bir yargı kararı gündeme geldi. Yargıtay, babasının yanında henüz genç yaşta başlayan sigorta kaydına dayanarak emekli maaşı bağlanmasını talep eden bir kişinin lehine verilen kararı bozdu. Yüksek Mahkeme tarafından verilen bu hüküm, sosyal güvenlik hukukunda belge düzenlemenin tek başına yeterli olmadığını bir kez daha ortaya koydu.

Karara göre işe giriş bildirgesinin kuruma verilmiş olması, kişinin o iş yerinde gerçekten ter döktüğünün veya fiili olarak mesai yaptığının kesin kanıtı sayılmıyor. Özellikle aile yakınlarının yanında yapılan çalışmalarda kayıtların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı titizlikle inceleniyor. Bu durum, geçmiş yıllardaki kayıtlara güvenerek erken emeklilik planı yapanlar için önemli bir uyarı niteliği taşıyor.

Dava Süreci Nasıl Başladı?

Uyuşmazlığa konu olayda davacı, 12 Mayıs 1998 ile 25 Haziran 1998 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında 68 günlük işçi yani 4/a statüsünde hizmeti bulunduğunu öne sürdü. Bununla birlikte 6 Mart 2019 ile 10 Ekim 2022 tarihleri arasında da 1.230 gün işçi olarak çalıştığını beyan etti. Bu sürelere 2004 ile 2019 yılları arasındaki 5.340 günlük memuriyet yani 4/b hizmetini ekleyen kişi, toplam prim gün sayısının 6.678 gün olduğunu iddia ederek yaşlılık aylığı bağlanmasını istedi.

Davacının emeklilik hesabındaki en kritik aşama, 1998 yılındaki ilk sigorta başlangıcı olarak öne çıktı. Söz konusu erken tarihin geçerli sayılması halinde sigortalılık başlangıcı 1999 öncesine çekiliyor ve emeklilik koşulları kişi lehine çok daha avantajlı hale geliyordu. Başvuru sahibi de bu avantajlı tablodan yararlanarak aylık talebinde bulundu.

Sosyal Güvenlik Kurumu Talebi Neden Reddetti?

Sosyal Güvenlik Kurumu yapılan yaşlılık aylığı başvurusunu geri çevirdi. Kurum yetkilileri, başvuru sahibinin 60 yaş ve 7 bin gün prim şartını sağlamadığını, bu gerekçeyle tahsis talebine istinaden aylık bağlanmasının mümkün olmadığını bildirdi. Kurumun itirazının odak noktasında ise babaya ait iş yerinde geçtiği ileri sürülen çalışma süresi yer aldı.

Kurum savunmasında, anne ya da babaya ait iş yerinde çalışan küçük yaştaki bireylerin, vasinin katılımıyla yazılı biçimde yapılmış ve hâkim tarafından onaylanmış bir hizmet sözleşmesi bulunmadıkça sigortalı kabul edilemeyeceğini hatırlattı. Bu nedenle 18 yaşından önce geçen sürenin hesaba katılmadığını vurguladı. Kurum ayrıca arşiv kayıtlarında ilgili döneme ait aylık bildirge ve bordro bulunmadığını, yalnızca işe giriş bildirgesinin fiili çalışmayı ispatlamadığını ifade etti.

Yerel Mahkeme Emekliliğe Onay Vermişti

Uyuşmazlığı inceleyen ilk derece mahkemesi ise davacının talebini haklı bularak farklı bir değerlendirmede bulundu. Mahkeme, davacının 3 Mart 2023 tarihli tahsis başvurusu itibarıyla yaşlılık aylığına hak kazandığına ve kendisine 1 Nisan 2024 tarihinden itibaren aylık ödenmesi gerektiğine hükmetti. Ödenmeyen birikmiş aylıkların da yasal faiziyle birlikte kurumdan tahsil edilerek davacıya verilmesi kararlaştırıldı.

İlk derece mahkemesinin kararına karşı yapılan istinaf başvurusu da bölge adliye mahkemesi tarafından reddedildi. Böylece yerel düzeyde davacının emeklilik hakkı korunmuş oldu. Ancak dosya temyiz aşamasında üst yargı organının önüne taşındı.

Yargıtay Eksik İnceleme Yapıldığına Hükmetti

Temyiz incelemesi sonucunda dosya Yargıtay gündemine geldi ve Yüksek Mahkeme bölge adliye mahkemesinin kararını kaldırdı. Gerekçeli yaklaşımda, sigortalılığın hukuken geçerli sayılabilmesi için hizmet sözleşmesinin ve fiilen çalışılmış olmanın mutlaka somut verilerle ortaya konulması gerektiği belirtildi.

Yargıtay, davacı adına iş yerinden işe giriş bildirgesi düzenlenmiş olsa bile çalışıldığı iddia edilen döneme ait iş yeri sicil kayıtları ile dönem bordrolarının dosyaya getirilmediğini saptadı. Babanın yanındaki çalışmanın gerçek ve fiili bir emeğe dayanıp dayanmadığının yeterince araştırılmadan hüküm kurulduğu ifade edildi.

Yüksek Mahkeme, yerel mahkemeden davacının çalıştığını ileri sürdüğü tarihlerde iş yerinin bordrolarında yer alan tarafsız tanıkların tespit edilmesini ve dinlenmesini istedi. Bu tanıkların hizmet dökümlerinin kurumdan getirtilerek çalışma sürelerinin net biçimde belirlenmesi gerektiği vurgulandı. Dosya, bu araştırmaların eksiksiz yapılması amacıyla yeniden yerel mahkemeye gönderilecek.

Karar Kimleri Doğrudan İlgilendiriyor

Söz konusu karar, özellikle 1999 öncesinde aile iş yerinden sigorta girişi yapılmış ve bu kayda dayanarak erken emeklilik planı yapan vatandaşları doğrudan etkiliyor. Bu kişilerin yalnızca işe giriş bildirgesine dayanmaması, ilgili döneme ait bordro, ücret belgesi ve o iş yerinde aynı dönemde çalışmış tanıklar gibi kanıtların varlığını önceden kontrol etmesi gerekiyor.

Uzmanlar, ilk sigorta girişi 18 yaşından önce ve anne babaya ait bir iş yerinde gerçekleşmiş olan kişilerin, emeklilik başvurusu yapmadan önce e-Devlet üzerinden hizmet dökümünü ve kurum kayıtlarını ayrıntılı şekilde incelemesini öneriyor. Kayıtlarda yalnızca giriş bildirgesi bulunan ve prim ödemesi görünmeyen dönemlerin, kurum tarafından incelemeye alınma ve sorgulanma ihtimali bulunuyor. Emeklilik başvurusu öncesinde yapılan bu detaylı kontrol, ileride yaşanabilecek hak kayıplarının ve uzun yargı süreçlerinin önüne geçmeye yardımcı oluyor.