Türkiye genelindeki küçük esnaf ve sanatkarlar için uzun süredir beklenen emeklilik şartlarındaki düzenlemede son viraja girildi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde yürütülen teknik çalışmalar kapsamında maliyet analizleri ile aktüeryal hesaplamaların tamamlandığı öğrenildi. Yapılan yeni düzenlemeyle birlikte Sosyal Sigortalar Kurumu ile Bağ-Kur arasındaki prim günü farkının kapatılması ve esnafa 5 yıla varan bir erken emeklilik imkanının tanınması hedefleniyor. Yasal düzenleme taslağının Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşınması için hazırlıklar tüm hızıyla devam ediyor.
Sosyal güvenlik sisteminde adaletin sağlanması amacıyla atılan bu adım, özellikle 1999 yılı öncesi ve sonrasındaki sigortalılık durumlarını doğrudan etkileyecektir. Ekonomi yönetiminin yürüttüğü Orta Vadeli Program ilkeleri doğrultusunda bütçe dengeleri gözetilerek şekillendirilen reform paketinin önümüzdeki dönemde yasalaşması bekleniyor. Yapılacak bu köklü değişiklik sayesinde yaklaşık 1 milyon esnafın uzun yıllardır dile getirdiği prim eşitsizliği sorunu tamamen çözüme kavuşturulmuş olacaktır.
Prim Gün Sayısındaki Farklılıklar Tamamen Ortadan Kalkıyor
Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinin hayata geçirilmesiyle birlikte SSK bünyesinde çalışan vatandaşlar için yaş sınırı kaldırılmış ve 5000 ile 5975 prim günü arasında değişen sürelerle emeklilik imkanı doğmuştu. Buna karşın kendi nam ve hesabına çalışan Bağ-Kur mensubu esnaflar emekli olabilmek adına 9000 prim gününü tamamlamak zorunda kalıyordu. İki farklı sigorta kolu arasında ortaya çıkan bu devasa fark, küçük esnafın çok daha uzun süre çalışmasını gerektiriyordu.
Hazırlanan yeni yasal düzenleme tasarısı, Bağ-Kur'luların yerine getirmesi gereken 9000 günlük prim şartını 7200 güne indirmeyi hedeflemektedir. Bu durum esnaflara tam 1800 gün, yani 5 yıllık bir süre kazanımı sunarak emeklilik kapılarını çok daha erken açacaktır. Böylelikle sigorta kollarının kapsadığı emeklilik kriterleri birbiriyle uyumlu hale getirilerek sistemdeki eşitsizliğin giderilmesi amaçlanmaktadır.
Düzenlemeden Yararlanacak Kesimler ve Kapsam Sınırları
Gündemdeki reformdan öncelikli olarak berber, bakkal, terzi, tamirci gibi küçük esnaf ile sanatkarlar faydalanacaktır. Şirket ortakları, büyük ticari işletme sahipleri ve yüksek hacimli iş yerleri bu prim indiriminin dışında bırakılarak mevcut 9000 günlük süreye tabi olmaya devam edeceklerdir. Bu ayrım sayesinde sosyal güvenlik sisteminin desteği gerçekten ihtiyacı olan küçük işletmelere ve bağımsız çalışanlara yönlendirilmiş olacaktır.
Kadın sigortalılar açısından bakıldığında, EYT kapsamına giren kadın Bağ-Kur mensuplarının prim şartı halihazırda 7200 gün olarak uygulandığı için ekstra bir süre indirimi söz konusu olmayacaktır. Ancak 8 Eylül 1999 tarihinden sonra sisteme giriş yapan ve 9000 gün şartına tabi tutulan kadın esnafların da bu düzenleme kapsamına alınması planlanmaktadır. Böylece reformun kapsama alanı daha da genişletilerek kapsayıcı bir yapı oluşturulacaktır.
Sistemde Borçsuzluk Şartı ve Başvuru Kuralları
Yeni yasa yürürlüğe girse dahi Bağ-Kur sisteminin temel ilkelerinden biri olan borçsuzluk kuralı geçerliliğini koruyacaktır. Emeklilik imkanından yararlanmak isteyen esnafın başvuru tarihi itibarıyla geçmiş döneme ait herhangi bir prim borcunun bulunmaması gerekmektedir. Şartları tamamlayan ancak geçmişe dönük borcu bulunan kişilerin emeklilik dilekçeleri borçların tamamen ödenmesinin ardından işleme alınacaktır.
Mali disiplin anlayışıyla hazırlanan bu çalışma, esnafın üzerindeki prim yükünü azaltırken emeklilik hakkına erişimlerini de kolaylaştırmayı vaat ediyor. Yasanın Meclis Genel Kurulundan geçerek Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte binlerce çalışan hak ettiği emeklilik yaşamına adım atacaktır. Sürecin tamamlanmasıyla sosyal güvenlik sisteminde sürdürülebilir bir denge yakalanması hedefleniyor.
