ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde küresel ortalamanın üzerinde seyreden sıcaklık artışına dikkat çekerek, iklim değişikliğinin Türkiye için büyük riskler barındırdığını belirtti. Salihoğlu, özellikle son yıllarda dünyada yaygınlaşan ve günlerce süren büyük yangınların nedenlerinden biri olan "kırbaç etkisinin" ülkemizde de ciddi tehdit oluşturduğunu vurguladı.
Kırbaç Etkisi: Aşırı Yağış ve Kuraklık Dengesi
Son dönemde yapılan bilimsel çalışmaların, yangınların ardındaki temel nedenlerden birinin toprak nemindeki azalma ve kuraklık olduğunu gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Salihoğlu, "Kırbaç etkisi dediğimiz bu olay, aşırı yağışların ardından gelen kuraklık sonucu ortaya çıkıyor. Yoğun yağışlar bitki örtüsünün hızlı büyümesine neden olurken, ardından gelen kuraklık süreci bu bitkilerin kurumasına ve yanıcı materyale dönüşmesine yol açıyor. Bu durum, yangın riskini ciddi şekilde artırıyor. Özellikle Los Angeles gibi yerlerde bu etki açıkça gözlemlendi. Akdeniz ve Karadeniz bölgelerimiz de benzer bir tehditle karşı karşıya" dedi.
Prof. Dr. Salihoğlu, bu sürecin tersinin de mümkün olduğunu belirterek, aşırı kurak bir dönemin ardından aniden gelen yoğun yağışın toprak tarafından emilemediğini ve sel felaketlerine yol açtığını söyledi. Türkiye’nin, özellikle Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde bu tür olaylarla karşılaşabileceğini belirterek, önlem alınması gerektiğini vurguladı.
İklim değişikliğinin denizlerdeki etkilerine de değinen Salihoğlu, "Dünya genelinde sıcaklık artışı 1,5 derece seviyesinde seyrederken, Türkiye'nin denizlerinde bu artış 2,5 dereceye kadar çıkmış durumda. Özellikle Mersin Körfezi ve Doğu Karadeniz’de bu yükseliş net şekilde görülüyor. Bu artış, sadece sıcaklığı değil, buharlaşma oranlarını ve suyun tuzluluk seviyesini de yükseltiyor. Ayrıca, deniz ekosistemlerinde önemli değişimler yaşanıyor. Karadeniz'deki su dolaşım mekanizmalarında ciddi değişiklikler gözlenirken, Mersin Körfezi’nde soğuk su oluşumlarının azaldığını tespit ettik. Tüm bunlar denizlerdeki ekosistemi ve dolayısıyla Türkiye’nin iklim dengelerini doğrudan etkiliyor" ifadelerini kullandı.
