Osmanlı İmparatorluğu'nun doğu sınırlarını güvence altına almak ve İslam dünyasındaki otoritesini pekiştirmek amacıyla başlattığı Mısır seferi bölgedeki pek çok şehrin kaderini kökten değiştirmiştir. On altıncı yüzyılın başlarında Yavuz Sultan Selim komutasındaki muazzam Osmanlı ordusu güneye doğru ilerlerken stratejik konumuyla dikkat çeken Antep bölgesi harekatın en kritik duraklarından biri haline gelmiştir. O dönemde Memlük Devleti'nin hakimiyeti altında bulunan bu topraklar hem ticari yolların geçiş noktası olması hem de askeri ikmal hatları üzerindeki konumu sebebiyle büyük bir ehemmiyet taşıyordu.
Yavuz Sultan Selim'in askeri dehası ve ordusunun disiplinli ilerleyişi bölgedeki yerel idareciler üzerinde büyük bir baskı oluştururken Osmanlı'nın bölge halkına vaat ettiği huzur ve adalet anlayışı fetih sürecini hızlandıran unsurlar arasında yer almıştır. Antep kalesi o devirde aşılmaz surları ve savunma mekanizmalarıyla biliniyordu ancak Osmanlı toplarının gücü ve stratejik kuşatma planları karşısında direncin kırılacağı anlaşılmıştı. Tarihi kaynaklar Osmanlı ordusunun şehre yaklaşmasıyla birlikte bölgedeki siyasi dengelerin tamamen İstanbul lehine değişmeye başladığını ve halkın yeni bir dönemin eşiğinde olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Yirmi Ağustos Bin Beş Yüz On Altı Tarihli Büyük Teslimiyet Töreni
Takvimler 20 Ağustos 1516 tarihini gösterdiğinde Gaziantep tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri yaşanmış ve şehir resmen Osmanlı topraklarına dahil edilmiştir. Mercidabık zaferinden hemen önce gerçekleşen bu ilhak süreci kan dökülmeden ve büyük bir diplomatik başarıyla sonuçlanarak tarihe geçmiştir. Yavuz Sultan Selim şehre girmeden önce kentin anahtarlarını teslim almak üzere hazırlıklarını tamamlamış ve ordusunu şehrin eteklerinde konuşlandırarak bu tarihi anın gerçekleşmesini beklemiştir.
Kentin idaresinden sorumlu olan kale muhafızı Yunus Bey Osmanlı padişahının heybeti ve ordusunun büyüklüğü karşısında şehri koruma altına almak amacıyla barışçıl bir yolu tercih etmiştir. Düzenlenen resmi bir törenle Antep kalesinin anahtarını bizzat Yavuz Sultan Selim'e takdim eden Yunus Bey böylece bölgenin savaşsız bir şekilde el değiştirmesini sağlamıştır. Bu sembolik teslimiyet töreni Gaziantep'in asırlar sürecek olan Osmanlı barışı dönemine girmesine vesile olmuş ve şehrin idari yapısının yeniden şekillenmesine zemin hazırlamıştır.
Yavuz Sultan Selimin Bölgedeki İdari Düzenlemeleri Ve Antep Beylerbeyliği
Fethin gerçekleşmesinin ardından Yavuz Sultan Selim şehri sadece askeri bir karakol olarak görmemiş ve bölgenin hızlıca imar edilmesi için talimatlar vermiştir. Antep Osmanlı idari sistemine entegre edilerek bölgedeki ticaretin canlanması ve halkın refahının artırılması hedeflenmiştir. Padişahın şehirde kaldığı süre zarfında yerel yöneticilerle yaptığı görüşmeler sonucunda şehrin sosyal dokusuna dokunulmadan Osmanlı kanunlarının uygulanmasına başlanmış ve adalet mekanizması süratle kurulmuştur.
Osmanlı idaresiyle birlikte Antep bir sancak merkezi haline getirilerek Halep eyaletine bağlanmış ve bölgedeki güvenlik sorunları ortadan kaldırılmıştır. Bu yeni dönemde şehrin kale yapısı güçlendirilmiş camiler medreseler ve bedestenler inşa edilerek Türk-İslam mimarisinin en seçkin örnekleri kente kazandırılmaya başlanmıştır. Yavuz Sultan Selim'in bu vizyoner yaklaşımı sayesinde Antep kısa sürede sadece bir sınır şehri olmaktan çıkıp bölgenin en önemli kültür ve ticaret merkezlerinden biri haline gelme başarısını göstermiştir.
Osmanlı Hakimiyetinin Şehrin Sosyoekonomik Yapısına Sağladığı Büyük Dönüşüm
Osmanlı İmparatorluğu'nun hakimiyetine girmesiyle birlikte Antep dokumacılık bakırcılık ve tarım alanlarında devasa bir sıçrama yaşamıştır. İpek Yolu üzerindeki hareketliliğin Osmanlı güvencesi altına girmesi kente gelen tüccar sayısını artırmış ve yerel esnafın dünya pazarlarına açılmasına imkan tanımıştır. Şehirdeki hanlar ve kervansaraylar bu dönemde en parlak günlerini yaşamış olup Gaziantep mutfağının temelini oluşturan pek çok baharat ve malzeme de bu ticari yollar vasıtasıyla şehre taşınmıştır.
Tarımsal üretimde fıstık ve bağcılık gibi alanlarda sağlanan devlet teşvikleri halkın zenginleşmesine ve kentsel gelişimin hızlanmasına doğrudan katkı sağlamıştır. Osmanlı'nın hoşgörü politikası sayesinde farklı inanç ve kültürden insanların bir arada huzurla yaşadığı Antep asırlar boyunca imparatorluğun en sadık ve çalışkan şehirlerinden biri olarak anılmıştır. Yavuz Sultan Selim ile başlayan bu tarihi süreç şehrin modern kimliğinin oluşmasında en temel yapı taşı olarak kabul edilmekte ve Gaziantep tarihinin altın sayfaları arasında her daim onurla hatırlanmaktadır.