Ordu ve çevresinin kalıcı olarak Türk yurdu haline gelmesi süreci Selçuklu sonrası Anadolu’da kurulan beyliklerin azmiyle şekillenmiştir. Tarihi kaynaklar Karadeniz’in bu stratejik sahil kesiminin fetih şerefinin Hacıemiroğulları Beyliği’ne ait olduğunu kesin bir dille ortaya koymaktadır. Selçuklu Devleti’nin zayıflamasıyla birlikte bölgede güç kazanan bu beylik, Ordu topraklarını Bizans ve Trabzon İmparatorluğu kalıntılarından temizleyerek İslam sancağını bu bölgeye dikmiştir.
Beyliğin kurucusu olan Hacı Emir İbrahim Bey ve ardından gelen Bayram Bey dönemlerinde Ordu’nun iç kesimlerinden sahil bandına doğru sistemli bir ilerleyiş gerçekleştirilmiştir. Özellikle on dördüncü yüzyılın ortalarında yoğunlaşan bu askeri faaliyetler neticesinde bölgenin yerel savunma hatları kırılmış ve bugünkü Ordu şehir merkezinin temellerini atan yerleşim süreci başlamıştır. Bu dönemde yapılan fetihler sadece askeri bir başarı değil, aynı zamanda bölgenin kültürel ve demografik yapısını tamamen değiştiren büyük bir dönüşümün habercisi olmuştur.
Süleyman Bey’in Kararlı İlerleyişi Ve Sahilin Tamamen Kontrolü
Hacıemiroğulları Beyliği’nin en parlak dönemlerinden birini yaşatan Süleyman Bey, Ordu’nun fethi konusunda asıl belirleyici rolü üstlenen lider olarak tarihteki yerini almıştır. Bin üç yüz seksenli yıllarda büyük bir orduyla sahil kesimine inen Süleyman Bey, bölgedeki kaleleri birer birer ele geçirerek Bizans etkisini tamamen kırmayı başarmıştır. Bu zafer, bölgedeki Türk hakimiyetini perçinlemiş ve Ordu’nun kalıcı bir Türk şehri olmasının önündeki tüm engelleri ortadan kaldırmıştır.
Süleyman Bey döneminde gerçekleştirilen bu fetih hareketleri, bölgedeki Rum Pontus iddialarına karşı vurulmuş en büyük darbelerden biri olarak kabul edilmektedir. Sahil şeridinin kontrol altına alınmasıyla birlikte bölgeye yoğun bir Türkmen nüfusu yerleştirilmiş ve böylece Ordu’nun etnik yapısı İslam kültürüyle yoğrulmaya başlanmıştır. Bu askeri harekat, Karadeniz’in orta kesimindeki jeopolitik dengeyi Türkler lehine çevirmiş ve bölgenin müstakbel büyükşehir statüsüne giden yolun taşlarını döşemiştir.
Eskipazar Bölgesinde İlk İdari Yapılanma Ve Şehirleşme Hamlesi
Fetih sonrası Ordu’nun ilk yerleşim merkezi bugünkü şehir merkezinden biraz daha içeride bulunan Eskipazar mevkisi olmuştur. Hacıemiroğulları Beyliği fethettikleri bu topraklarda kalıcılığı sağlamak adına camiler, hamamlar ve idari binalar inşa ederek bölgeyi bir devlet merkezi haline getirmişlerdir. Bu yerleşim hamlesi, Ordu’nun sadece savaş meydanlarında kazanılmadığını, aynı zamanda imar faaliyetleriyle bir medeniyet merkezine dönüştürüldüğünü kanıtlamaktadır.
Eskipazar’da kurulan bu ilk merkez, yüzyıllar boyunca bölgenin dini ve siyasi idare noktası olarak hizmet vermiş ve fethin manevi temellerini güçlendirmiştir. Bölgeye yerleşen alperenler ve dervişler sayesinde yerel halkla kurulan bağlar güçlenmiş, İslamiyet’in hoşgörü iklimi Ordu’nun her köşesine yayılmıştır. Bu planlı şehirleşme politikası sayesinde fethedilen topraklar kısa sürede birer ilim ve irfan yuvasına dönüşerek Anadolu’nun ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu’na Geçiş Ve Bölgenin Kesinleşen Hakimiyeti
Hacıemiroğulları tarafından fethedilen ve imar edilen Ordu toprakları, on beşinci yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu’nun Anadolu birliğini sağlama politikası kapsamında Osmanlı idaresine geçmiştir. Fatih Sultan Mehmet Han’ın Trabzon İmparatorluğu’nu ortadan kaldırmasından önce zaten bir Türk beyliği tarafından idare edilen Ordu, Osmanlı’nın merkeziyetçi yapısına dahil edilerek daha geniş bir yönetim ağına eklemlenmiştir. Bu geçiş, Ordu’nun savunma kabiliyetini artırmış ve bölgesel istikrarın uzun yüzyıllar boyunca sürmesini sağlamıştır.
Osmanlı döneminde hazırlanan tahrir defterleri, Ordu’nun fethi sonrası bölgeye yerleşen Türk boylarının ve kurulan vakıfların ne denli köklü olduğunu belgelemektedir. İlk fatihlerin açtığı yolda ilerleyen Osmanlı idaresi, bölgeyi bir sancak merkezi haline getirerek Karadeniz ticaretinde ve asayişinde Ordu’ya kritik bir rol yüklemiştir. Bugün Ordu’nun sahip olduğu tüm tarihi ve kültürel birikim, Hacıemiroğulları ile başlayan ve Osmanlı ile perçinlenen bu kararlı fetih ve iskan politikasının bir meyvesi olarak varlığını sürdürmektedir.
