Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kuddisi Ertuğrul'un yürütücülüğündeki TÜBİTAK projesi kapsamında, Orta Toroslar’da daha önce bilinmeyen 4 yeni kayagülü türü keşfedildi. Proje ekibinde yer alan Prof. Dr. Tuna Uysal, Doç. Dr. Meryem Bozkurt, Doç. Dr. Emrah Şirin, Doç. Dr. Hakkı Demirelma ve Doç. Dr. Burcu Yılmaz Çıtak, Türkiye genelinde 45 ilde saha çalışmaları gerçekleştirdi. Antalya, Konya ve Karaman bölgelerinden toplanan örnekler üzerinde yapılan detaylı analizlerin ardından, yeni bitki türleri uluslararası saygınlığı bulunan Plants dergisinde yayımlanarak bilim dünyasına tanıtıldı.
2 bin 500 örnek incelendi
TÜBİTAK destekli projenin detayları hakkında bilgi veren Prof. Dr. Kuddisi Ertuğrul, geniş kapsamlı bir laboratuvar ve saha süreci yürüttüklerini belirterek şunları söyledi:
"Çalışmamız, TÜBİTAK tarafından desteklenen kaya gülü (Aethionema) cinsinin revizyonuna yönelik bir projenin ürünüdür. Türkiye’de 45 ilde gerçekleştirdiğimiz arazi çalışmalarında yaklaşık 1500 örnek topladık. Ayrıca yurt içindeki 15 herbaryum ve yurt dışındaki yaklaşık 10 uluslararası herbaryumu inceleyerek toplamda 2 bin 500’e yakın örnek üzerinde çalıştık. Morfolojik, taksonomik, tohum, polen, moleküler ve kromozom analizlerini birlikte değerlendirerek bu 4 bitki türünün bilim dünyası için yeni olduğuna karar verdik."
Keşfedilen yeni türlere özel isimler
Yeni keşfedilen türlerin adlandırılma aşamasında, bitkilerin toplandığı bölgeler ve projeye katkı sunan kişiler esas alındı. Keşfettiği bitkilerden birine eşinin adını verdiğini ifade eden Prof. Dr. Ertuğrul, şu bilgileri paylaştı:
"İki tanesini toplandığı şehre göre adlandırdık. İki tanesini de projeye katkı veren kişiye göre isimlendirdik. Bir tanesine eşimin adını verdim, ‘Aethionema Kadriye Sultan Kayagülü’ diye. Çünkü bana kendisi çalışmalarımda çok destek oldu. Bir diğeri ‘Aethionema Uysali’. Bir öğretmen arkadaşımız, doğa fotoğrafçısı. Bunun ilk fotoğrafını çekti gönderdi. Onun adına Akseki'den ‘Aethionema Uysali Akseki Kayagülü’ olarak verdik. Bir diğerini Beyşehir'den topladık. ‘Aethionema Beyşehirense Beyşehir Kayagülü’. Bir diğerini de Ermenek Göktepe Yaylası'ndan topladık. ‘Aethionema Ermenekense Göktepe Kayagülü’ olarak adlandırdık."
Kayagülünün gen merkezi Türkiye
Keşfedilen bitkilerin coğrafi yayılımı incelendiğinde, bu cinsin merkez üssünün Türkiye toprakları olduğu belirlendi. Türkiye'nin biyoçeşitlilik açısından önemine dikkat çeken Prof. Dr. Ertuğrul, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Bu kayagülü cinsi, Türkiye'ye özgü bir cins ve dünyada yayılış merkezi, gen merkezi Türkiye. Dünyada yaklaşık 70 türle temsil edilen bir cins. Bu 70 türün 51 tanesi Türkiye'de yayılış gösteriyor ve bunun 37 tanesi de Türkiye'ye özgü. Dolayısıyla bu bitkinin büyük bir kısmını Türkiye coğrafyası oluşturuyor. Yayılış gösterdiği ülkeler de Türkiye'nin sınırında olan ülkeler. İran, Yunanistan veya Kafkaslar gibi. Bu bitkinin ana vatanı Türkiye."
