Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında gerçekleştirilen Kabine Toplantısı'nın ardından çocuklara yönelik sosyal medya düzenlemesi hakkında açıklamalarda bulundu. Göktaş, yeni sistemde yaş doğrulamasının e-Devlet üzerinden yapılacağını belirtti. Düzenlemeye göre sosyal medya platformlarında ilk kez hesap açmak isteyen kullanıcılar, yaşlarını e-Devlet aracılığıyla doğrulayacak. Bu işlem sonucunda alınacak dijital kodla hesap oluşturulabilecek. Yaş kontrolü yalnızca kayıt aşamasında yapılmayacak; platformlar, kullanım sürecinde de kendi teknolojik yöntemleriyle gerekli kontrolleri sürdürecek.
"Yaş doğrulama mekanizması olacak"
Bir hesabın 15 yaşından küçük bir çocuk tarafından kullanıldığına ilişkin şüphe oluşması halinde hesabın geçici olarak askıya alınması ve kullanıcının yeniden yaş doğrulamasına yönlendirilmesi öngörülüyor. Göktaş, sistemin işleyişine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Yeni düzenlemeye göre sosyal medya platformlarında ilk kez hesap açmak isteyen kullanıcılar yaş doğrulaması için e-Devlet sistemine yönlendirilecek. Kullanıcı, e-Devlet üzerinden yaşına ilişkin bilgiyi doğrulayan dijital bir kod alacak. Bu kod aracılığıyla yaş doğrulama işlemini tamamlayarak sosyal medya platformunda hesap oluşturabilecek. Yaş doğrulaması yalnızca hesap açılışıyla sınırlı kalmayacak. Sosyal medya platformları, hizmet sunumu devam ederken kendi teknolojik yöntemleriyle kullanıcıların yaşlarını tahmin etmeyi ve gerekli kontrolleri yapmayı sürdürecek. Bir hesabın 15 yaşından küçük bir çocuk tarafından kullanıldığına ilişkin şüphe oluşması durumunda ise platform, söz konusu hesabı geçici olarak askıya alacak ve kullanıcıyı yeniden e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması yapmaya yönlendirecek. Böylece çocukların sosyal medya ortamındaki risklerden korunması amacıyla hem hesap açılışında hem de kullanım sürecinde iki aşamalı ve sürekli bir yaş doğrulama mekanizması uygulanacak."
15-18 yaş grubuna hangi kısıtlamalar getirilecek?
Düzenlemede 15-18 yaş arasındaki kullanıcıların sosyal medya deneyimini etkileyen çeşitli sınırlamalar da yer alıyor. Bakan Göktaş'ın açıklamasına göre bu yaş grubundaki kullanıcılar canlı yayın açamayacak ve ekran kaydı alamayacak. Ayrıca ekran bağımlılığını artırdığı değerlendirilen bazı tasarım özelliklerinin kaldırılması planlanıyor. Göktaş, söz konusu kısıtlamaları şu sözlerle anlattı:
"15-18 yaş arasında önemli noktalar var. Mesela bazı uygulamalar olmayacak. Ekran bağımlılığı unsuru oluşturan 'ekran kaydırma', 'sürekli başa kaydırma' olmayacak. Buna ek olarak ekran kopyası yani 'ekran kaydı' yapılamayacak ve canlı yayın açamayacaklar. Ayrıca 'çocuğa sadece takip ettiği hesapların mesaj gönderebilmesi' ve 'görüldü bilgisinin kapatılması' gibi düzenlemeler getirildi."
Böylece çocukların sosyal medya kullanımında yalnızca yaş sınırı değil, platformların sunduğu özellikler ve kullanıcılar arasındaki iletişim de düzenleme kapsamına alınacak.
Platformlara 31 Mart 2027'ye kadar uyum süresi
Bakan Göktaş, düzenlemenin 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe gireceğini, sosyal medya platformlarına ise 31 Mart 2027'ye kadar geçici hüküm kapsamında uyum süresi tanınacağını belirtti. Bu sürenin ardından yaş doğrulama sisteminin devreye alınması planlanıyor. Göktaş, çocukların ebeveynlerinin hesapları üzerinden sosyal medyaya erişmesi ihtimaline karşı da kontrollerin sürdürüleceğini ifade etti:
"Diyelim ki çocuk babasının, annesinin hesabıyla giriyor. Sosyal medya platformları da zaman zaman tekrar yönlendirme yapabilecek. Yani bir yandan onlar bir yandan biz kontrol edeceğiz. Burada amacımız, kontrolü maksimum seviyede sağlamak. Sadece sosyal medya platformlarına emanet etmiyoruz, kendimiz kontrol ediyoruz. Veri tamamen e-Devlet üzerinden oluşacak."
Yeni düzenlemeler gündemde
Yeni düzenlemenin hedefleri arasında çocukların ekran başında geçirdiği süreyi ve sosyal medya kullanımından kaynaklanabilecek riskleri azaltmak da bulunuyor. Göktaş, özellikle sürekli kaydırma ve başa dönme gibi kullanıcıları platformda daha uzun süre tutabilen özelliklerin sınırlandırılmasının ailelerden gelen talepler arasında olduğunu söyledi. Bakan Göktaş, düzenlemenin kapsamına ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girecek ama tabii bir uyum süreci geçiriyoruz. 31 Mart 2027'ye kadar da bir geçici hükümle uyum süreci veriyoruz. Biz bu sosyal medya platformlarıyla sıkı sıkı bilgilendirme yaptık. Amacımız, burada çocukları korumak ve özellikle bağımlılık oluşturan yapılardan uzaklaştırmak. Tasarım aşamasında biz 'çocuk dostu bir ekosistem' bir yapı oluşturmak istiyoruz. Çünkü en başında bu ekran kaydırma yoktu. Onlar sonradan geliştirildi. Başa sarma yoktu, algoritmalar mesela... Çocukların sürekli reklama maruz kalmaması da düzenlememizin bir parçası."
Düzenlemeyle birlikte yaş doğrulaması, içerik ve iletişim kısıtlamaları ile platform tasarımlarına ilişkin kuralların uygulanması hedefleniyor. Yeni sistemin ayrıntıları ve uygulama süreci, belirtilen uyum takvimi doğrultusunda şekillenecek.
