Akdeniz Üniversitesi’nden Doç. Dr. Olgaç Güven, Akdeniz'e yönelik artan tropikal tür göçünün ve yükselen su sıcaklıklarının deniz ekosisteminde köklü dönüşümlere yol açtığını söyledi. Güven, Süveyş Kanalı üzerinden artan tür geçişi ve iklim değişiminin etkisiyle Akdeniz'de ekosistem dengesinin ciddi baskı altında olduğunu dile getirerek, "Bu süreç kontrolsüz ilerliyor, yerli türler yaşam alanlarını kaybediyor" dedi.
Süveyş Kanalı tür geçişini hızlandırdı
Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin önemli geçiş noktalarından biri olan Süveyş Kanalı’nın zaman içinde genişletilip derinleştirilmesinin, Kızıldeniz ile Akdeniz arasında yeni bir geçiş hattı oluşturduğunu belirten Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Temel Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olgaç Güven,.
"Bu kanal Kızıldeniz ile Akdeniz arasında bir mavi koridor oluşturdu. Genişleme ve derinleşmeye bağlı olarak Akdeniz'in tuzluluğu artarken, iki deniz arasındaki doğal bariyer zayıfladı' diye konuştu. Bu bariyerin ortadan kalkmasıyla birlikte daha önce geçişi sınırlı olan birçok türün Akdeniz'e ulaşabildiğini ifade eden Güven, 'Artık bu geçiş daha kontrolsüz ve hızlı gerçekleşiyor"
dedi.
"İklim değişimi yerli türleri zor durumda bıraktı"
İklim değişiminin süreci daha da hızlandırdığına dikkat çeken Güven, özellikle Doğu Akdeniz’de su sıcaklıklarında ciddi artışlar gözlendiğini belirtti. “Kıyısal alanlarda 5 dereceye varan ani sıcaklık artışları görülüyor” diyen Güven, bu durumun yerli türleri zor durumda bıraktığını, tropikal türler için ise daha elverişli yaşam koşulları oluşturduğunu söyledi.
"Yerli türler yaşam alanlarını terk ediyor"
Akdeniz’de yüzyıllar içinde oluşan ekosistem dengesinin bozulduğunu dile getiren Güven, yerli türlerin değişen fiziksel ve kimyasal koşullara uyum sağlamakta zorlandığını ifade etti.
Doç. Dr. Güven,
"Yerli türler, alışık oldukları fiziksel ve kimyasal koşulların değişmesi nedeniyle yaşam alanlarını terk etmek zorunda kalıyor. Daha derin ya da daha serin bölgelere çekiliyorlar. Öte yandan tropikal türler besin rekabeti oluşturuyor, bazıları doğrudan yerli türleri avlıyor. Bu da biyoçeşitliliği ciddi şekilde baskılıyor"
ifadesini kullandı.
“Akdeniz tamamen tropikal olmaz”
Akdeniz’in tamamen tropikal bir denize dönüşeceği yönündeki değerlendirmelere temkinli yaklaşan Güven,
“Fiziksel şartlar tropikal özellikler gösterebilir ancak Akdeniz'in tamamen tropikal bir denize dönüşmesi kısa vadede mümkün değil. Ekosistemler uzun süreçlerde oluşur”
dedi.
Buna karşın tür değişiminin hızlı ilerlediğine dikkat çeken Güven,
“Bu durum tropikal türler için uygun alan yaratıyor. Bu da Akdeniz'de ciddi kayıplara yol açabilir”
diye konuştu.
"Yalnızca ekolojik değil, ekonomik sonuçlar da doğuracak"
İklim projeksiyonlarına işaret eden Güven,
“2050 ve özellikle 2100 senaryolarında öngörülen sıcaklık artışları gerçekleşirse Akdeniz'de çok daha dramatik değişimler göreceğiz”
şeklinde konuştu.
Bu değişimin yalnızca ekolojik değil, ekonomik sonuçlar da doğuracağını belirten Güven, başta balıkçılık olmak üzere deniz kaynaklarına bağlı sektörlerin etkileneceğini ifade etti.
Uluslararası iş birliği vurgusu
Yaşanan sürecin yalnızca Türkiye’yi değil tüm Akdeniz ülkelerinin ortak meselesi olduğunu belirten Güven,
"Bu uluslararası bir sorun. Akdeniz, küresel ortalamaya göre iklim değişiminden yüzde 20 daha fazla etkileniyor ve daha kritik duruma sahip. Bu nedenle bölge ülkelerinin birlikte hareket etmesi gerekiyor'
dedi.
Akdeniz'de yaşanan değişimin kaçınılmaz olduğuna değinen Güven,
"Bu değişime adapte olamazsak hem ekosistem hem de bölge insanları ciddi sorunlarla karşı karşıya kalabilir"
ifadesini kullandı.