Bir zamanlar düğünlerin, bayramların ve imece sofralarının baş tacı olan keşkek, büyük kazanlarda pişirilir, taş dibeklerde saatlerce dövülürdü. Günümüzde ise bu zahmetli ama bereketli gelenek, yerini hazır ve pratik yöntemlere bırakmış durumda.
Bir yemeğin ötesinde bir gelenek
Anadolu mutfağının en köklü yemeklerinden biri olan keşkek, yalnızca bir yemek değil; aynı zamanda paylaşımın, sabrın ve birlikteliğin simgesi olarak biliniyor. Özellikle Batı Akdeniz ve İç Anadolu hattında, düğünlerden asker uğurlamalarına kadar pek çok özel günde keşkek kazanları kurulur, köy halkı imece usulüyle bir araya gelirdi.
Taş dibekte saatlerce dövülürdü
Keşkek, buğdayın geceden ıslatılmasıyla başlar, büyük kazanlarda etle birlikte uzun süre pişirilirdi. Asıl zahmetli kısmı ise pişen buğdayın taş dibeklerde tokmakla dövülmesiydi. Bu işlem, keşkek kıvamını alana kadar sürer, kimi zaman saatler alırdı. Dövme işlemi sırasında başına toplanan kalabalık, yemeğin ruhunu da oluştururdu.
Antalya ve Isparta sofralarında Keşkek
Keşkek, Isparta ve Burdur başta olmak üzere Antalya’nın Elmalı, Korkuteli ve Akseki gibi ilçelerinde de uzun yıllar düğün yemeği olarak pişirildi. Her yörenin keşkeği küçük farklar taşısa da ortak nokta, emeğin ve sabrın yemeğe lezzet katmasıydı. Bazı bölgelerde üzerine tereyağı ve kırmızı biber gezdirilirken, bazı yörelerde et oranı daha yoğun tutulurdu.
Zamanla kazanlar küçüldü
Günümüzde keşkek hâlâ yapılmaya devam etse de taş dibekte dövülen, kalabalık sofralarda paylaşılan eski usul keşkek neredeyse yok denecek kadar azaldı. Hazır ürünler, mutfak robotları ve zaman kısıtı, bu köklü geleneğin yavaş yavaş unutulmasına neden oldu.
Kültürel miras olarak keşkek
UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alınan keşkek geleneğinin yaşatılması gerektiğini belirten uzmanlar, bu tür yemeklerin yalnızca tarif olarak değil, yapılış biçimiyle de korunmasının önemine dikkat çekiyor. Keşkek kazanlarının yeniden kurulması, taş dibeklerin yeniden kullanılması ve genç kuşaklara bu kültürün aktarılması gerektiği vurgulanıyor.
