Antalya’nın Elmalı ilçesinde yıllardır sürdürülen Söğle peyniri üretimi, kendine özgü olgunlaştırma yöntemiyle dikkat çekiyor. Söğle Mahallesi’nde, Kızlar Sivrisi Dağı eteklerindeki yaklaşık 2 bin rakımlı yaylalarda üretilen peynirler, antik dönemden günümüze ulaşan kuyularda dört ay boyunca bekletiliyor. Yaklaşık 12 metre derinliğindeki kuyulara bırakılan peynirler, olgunlaşma sürecinin tamamlanmasının ardından çıkarılarak tüketime hazır hale getiriliyor. Elmalı Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürü Durmuş Altan, Söğle peynirinin hazırlanışında geleneksel yöntemlerin kullanıldığını anlattı. Yaylalarda beslenen keçilerden elde edilen sütün yaklaşık 40 derecede kaynatıldığını belirten Altan, özel mayayla hazırlanan peynirin daha sonra rendelenip tuzlandığını söyledi. Hazırlanan karışımın 'keskiç' adı verilen aletle sıkıştırılarak kuyulara bırakıldığını aktaran Altan, peynirlerin dört aylık bekleme süresinin ardından çıkarıldığını ifade etti.
Coğrafi işaretle tanınırlığı artırılacak
Söğle peynirinin kültürel değerine dikkat çeken Durmuş Altan, ürünün UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi kapsamına alındığını belirterek coğrafi işaret tescili için de çalışma yürüttüklerini söyledi. Altan,
"İnşallah coğrafi işareti de aldığımızda Söğle peyniri uluslararası bir peynir olacak"
diye konuştu.
Yıllardır Söğle peyniri üreten Ayşe Temizöz de üretim sürecinin ailelerden aktarılan geleneksel yöntemlerle devam ettiğini anlattı. Koyun ve keçi sütünü ılıştırdıktan sonra el makinesiyle çektiklerini, kaymağını ayırıp peyniri pişirdiklerini belirten Temizöz, tuzlanan peynirleri keçi derisine bastıktan sonra kuyulara yerleştirdiklerini söyledi. Temizöz, olgunlaşma sürecini ise
"Kuyumuza atarız, 4 ay durur. Çok lezzetli olur"
sözleriyle anlattı.
Antalya’nın 19 ilçesindeki peynirler kayıt altına alınacak
Antalya Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi, Tanıtımı ve Turizm Dairesi Başkanı Ekrem Savaş ise 'Antalya Yerel Peynirleri Envanteri ve Gastronomi Mirası Projesi' kapsamında kentin 19 ilçesinde geleneksel yöntemlerle hazırlanan peynirlerin kayıt altına alınmasının hedeflendiğini belirtti. Bu kapsamda köyleri ve üretim alanlarını ziyaret ederek peynirlerin yapım tekniklerini incelediklerini aktaran Savaş, üreticilerin hikayelerini de envantere dahil ettiklerini kaydetti. Çalışmanın yalnızca peynir çeşitlerini listelemekle sınırlı olmadığını vurgulayan Savaş,
"Antalya'nın yerel peynirleriyle ilgili envanter oluşturacağız. Bunu sadece bir veri olarak görmemeliyiz. Antalya'nın kültürünü, özellikle Yörüklerin kültürünü bugüne taşıyarak kalıcı olmasını sağlayacağız"
diye konuştu.
Savaş, Yörük kültürüne ait değerlerin korunmasının ve gelecek kuşaklara aktarılmasının belediye açısından önem taşıdığını, geleneksel peynir üretiminin de bu kültürün önemli parçalarından biri olduğunu ifade etti.
Meralar ve yaylaların korunması çağrısı
Yerel peynir üretiminin devam edebilmesi için hayvancılığın ve üreticilerin desteklenmesi gerektiğine işaret eden Ekrem Savaş, meralar ve yaylalarda yaşanan sorunlara dikkat çekti. Yöresel peynirlerin üretiminin doğrudan hayvancılığa bağlı olduğunu belirten Savaş,
"Yöre halkı süt elde etmek için hayvancılık yapıyor. Meralarımız ve yaylalarımız var. Bunlarla ilgili çok ciddi problemler yaşanıyor. Halkımızın yanında olduğumuzu hissettirmemiz, onların dertlerine ve sorunlarına çözüm bulmamız gerekiyor"
dedi.
Çevre başlıklarının da projenin önemli parçalarından biri olduğunu dile getiren Savaş, COP31 sürecinde meraların, yaylaların ve yerel üreticilerin karşılaştığı sorunların gündeme taşınması gerektiğini belirtti. Geleneksel üretimin sürdürülebilmesi için hem doğal alanların korunmasının hem de üreticilerin yaşadığı sorunlara çözüm bulunmasının önemini vurguladı.
Kitap ve festivalle daha geniş kitlelere tanıtılacak
Antalya’nın yerel peynirlerini tanıtmak amacıyla yürütülen proje kapsamında 'Antalya'nın Peynirleri' adlı bir kitap hazırlanması planlanıyor. Bunun yanı sıra Söğle peynirinin bilinirliğini artırmak için Söğle Peynir Festivali düzenlenmesi hedefleniyor. Peynirlerin uygun ambalajlarla tüketiciye ulaştırılması ve farklı satış kanallarının geliştirilmesi de proje kapsamında ele alınan çalışmalar arasında bulunuyor. Böylece Elmalı’nın geleneksel lezzetlerinden Söğle peynirinin hem kültürel miras olarak korunması hem de daha geniş kitlelere tanıtılması amaçlanıyor.
