Türk resim sanatının öncü isimlerinden Cemal Tollu, 1938 yılında “Yurt Gezileri” adlı önemli bir kültürel projeyle Antalya’ya ilk resmi sanat ziyaretini gerçekleştirdi.
Bu seyahat, Anadolu’nun tarihi ve doğal dokusunu yakından tanıma fırsatı sunduğu gibi, Tollu’nun eserlerinde Anadolu yaşamının güçlü ve geometrik formlarla betimlenmesinde belirleyici rol oynadı.
Cumhuriyet dönemi Türk resim sanatının öncülerinden Cemal Tollu, “Yurt Gezileri” projesi kapsamında 1938 yılında Antalya’ya giderek kentin tarihî ve kültürel dokusunu tuvallerine yansıttı. O dönem Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde görev yapan Tollu, Anadolu’yu sanatla belgelemeyi amaçlayan bu proje kapsamınd Antalya’nın doğal güzellikleri ve yerel yaşamını güçlü desen dili ve geometrik üslubuyla resmetti.
Türk Resim Sanatının Öncülerinden: Cemal Tollu’nun Sanatla Dolu Hayatı
Modern Türk resim sanatının kurucularından Cemal Tollu, 1899 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Sanat eğitimine Sanayi-i Nefise Mektebinde başlayan Tollu, okulun savaş nedeniyle kapanması üzerine Anadolu’ya geçerek Kurtuluş Savaşı’na katıldı. Savaşın ardından 1926’da Akademi’ye dönerek İbrahim Çallı’nın öğrencisi oldu.
1927-1929 yılları arasında Elâzığ Öğretmen Okulu’nda resim öğretmenliği yapan sanatçı, 1929-1932 yılları arasında Paris’te dönemin önemli sanatçıları André Lhote, Fernand Léger, Charles Despiau ve Hans Hofmann gibi isimlerle çalışma fırsatı buldu. 1933’te ise D Grubu sanatçıları arasına katılarak Türk resminde modernist akımın öncüsü oldu.
1932-1935 yıllarında Erzincan Askeri Ortaokulu’nda öğretmenlik, ardından Ankara Arkeoloji Müzesi'nde müdür yardımcılığı ve vekilliği görevlerinde bulunan Tollu, 1937’de Devlet Güzel Sanatlar Akademisine katılarak Leopold Levy’nin asistanı oldu ve 1964 yılına kadar burada görev yaptı.
Yurt Gezileri projesi kapsamında 1938’de Antalya’ya, 1943’te Burdur’a giderek Anadolu’yu yakından tanıma fırsatı bulan sanatçı, 1947’de Ankara Opera Binası için mitolojik ve klasisist ögeler içeren fresk çalışmasını gerçekleştirdi. Aynı yıl İsmail Oygar Galerisinde ilk kişisel sergisini açtı.
1948’de retrospektif sergisiyle sanat yaşamının yirmi yıllık birikimini sanatseverlerle buluşturan Tollu, Devlet Resim ve Heykel Sergilerinde pek çok ödül kazandı. Ayrıca 1954 yılında, Yapı Kredi Bankası’nın onuncu yılına özel düzenlenen “İş ve İstihsal” temalı yarışmada eserlerinden biri, ödüle layık görüldü.
Ulusal ve uluslararası birçok sergide yer alan sanatçı, 1956 ve 1958 Venedik ile 1963 Sao Paulo Bienallerine katıldı. Sanat üzerine yazılarını Ülkü, Ar, Yaşayan Sanat gibi dergilerde ve gazetelerde yayımlayan Tollu’nun “Yunan Mitolojisi” ve “Şeker Ahmet Paşa” adlı iki kitabı da bulunmaktadır.
Sanatında Anadolu yaşamını güçlü, sade ve geometrik biçimlerle yorumlayan Tollu, anıtsal desen anlayışı, dengeli renk kullanımı ve arkaik nitelikte plastik formlarıyla dikkat çekti. Ayrıntılardan arındırdığı kompozisyonlarında, estetik oranlara ve simgesel ifadelere öncelik verdi.
Usta sanatçı Cemal Tollu, 26 Temmuz 1968 tarihinde İstanbul’da yaşamını yitirdi. Ardında, Türk resim sanatının evriminde iz bırakan onlarca eser ve fikir bıraktı.