Kanserle mücadelede tıp dünyası rotasını "hassas önleme" stratejisine çevirdi. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Ferhat Ferhatoğlu, geliştirilen yeni aşı metotlarının, hastalığın henüz oluşmadan engellenmesi noktasında devrim niteliğinde bir potansiyel barındırdığını ifade etti. Özellikle yüksek risk grubundaki bireyler için bu gelişmenin büyük bir umut kaynağı olduğunu belirten Ferhatoğlu, kanser hücrelerinin zamanla kazandığı direnci kırmanın yolunun bu yeni stratejiden geçtiğini vurguladı.
Kanser hücrelerinin "biyolojik evrimi" ve direnç sorunu
Kanserin ileri evrelerde neden zor tedavi edildiğine açıklık getiren Doç. Dr. Ferhatoğlu, tümör hücrelerinin genetik olarak stabil olmadığını ve sürekli evrildiğini belirtti. Bu süreci biyolojik bir evrime benzeten Ferhatoğlu, mutasyonların yeni türler oluşturması gibi, kanserin de dallanarak dinamik bir şekilde ilerlediğini kaydetti. Kemoterapi, cerrahi ve radyoterapi gibi geleneksel yöntemlerin bazen yetersiz kalabildiğini hatırlatan uzman,
"Tedaviden sağ kurtulan hücreler zamanla daha dirençli hale gelebiliyor. Bu yüzden hücrelerin çevresel koşullara uyum sağlama yeteneğini kıracak hedefe yönelik stratejiler şart"
dedi.
Kök mutasyonları hedefleyen yeni nesil yaklaşım
Günümüzde aşıların; HPV gibi virüslere karşı "koruyucu" ve doğrudan tümörü hedef alan "tedavi edici" olarak ikiye ayrıldığını belirten Ferhatoğlu, yeni yaklaşımın ise kanserin kökünü kurutmaya odaklandığını söyledi. Kanserin ana gövdesini oluşturan mutasyonların bir ağacın gövdesine benzetilebileceğini ifade eden Ferhatoğlu,
"Eğer bu kök mutasyonları saptayabilirsek, bağışıklık sistemini henüz kanser oluşmadan bu hedeflere karşı uyarabiliriz"
diye konuştu. Bu yöntemin özellikle akciğer kanseri riski taşıyanlar için hayati önem taşıdığına dikkat çekti.
LungVax: Akciğer kanserinde yeni bir kapı
2014’te başlayan TRACERx çalışmasının, tüm tümör hücrelerinde ortak olan kök mutasyonları kanıtladığını belirten Ferhatoğlu, bu verilerin LungVax adlı aşının temelini attığını dile getirdi. Oxford’da yürütülecek bu çalışmanın, erken evre akciğer kanseri ameliyatı geçirmiş hastalarda nüksü önlemeyi hedeflediğini aktardı. COVID-19 mRNA aşılarına benzer bir teknolojiyle çalışan bu sistem, bağışıklık sistemini neoantijenler üzerinden uyararak kanseri henüz klinik belirti vermeden ortadan kaldırmayı amaçlıyor. 2026 yazında 40 kişilik bir grupta denemelerine başlanacak olan bu yöntem, tıp literatüründe "hassas önleme" döneminin başlangıcı olarak kabul ediliyor.
