Türkiye’nin en doğusunda yer alan ve tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Kars son yıllarda özellikle kış turizmiyle adından sıkça söz ettirse de şehrin sosyal dokusu ve güvenlik dinamikleri de yerel halkın ve şehre yeni gelenlerin merak ettiği konuların başında geliyor. Bir şehrin güvenlik algısı sadece asayiş verileriyle değil o yerleşim yerindeki ekonomik şartlar ışıklandırma altyapı hizmetleri ve sosyal entegrasyon gibi pek çok etmenle doğrudan bağlantılıdır. Kars genel anlamda komşuluk ilişkilerinin güçlü olduğu ve insanların birbirini tanıdığı güvenli bir şehir imajı çizse de her ilde olduğu gibi burada da bazı mahallelerin fiziksel yapısı veya sosyoekonomik şartları güvenlik algısını farklılaştırabiliyor. Şehirdeki güvenlik birimleri gece gündüz demeden devriye faaliyetlerini sürdürürken kentsel dönüşüm projeleri ve artan aydınlatma çalışmaları sayesinde geçmişte adı daha sık asayiş olaylarıyla anılan bölgeler hızla dönüşüm geçiriyor.
Şehirleşme Sürecinde Mahalle Kültürü Ve Güvenlik Algısı
Kars’ın mahalle yapısı incelendiğinde eski yerleşim yerleri ile yeni kurulan toplu konut alanları arasında belirgin farklar gözlemleniyor. Eski yerleşim birimlerinde sokakların dar olması ve çarpık yapılaşma bazen güvenlik ekiplerinin müdahalesini zorlaştırsa da bu bölgelerde yaşayan insanların birbirine olan bağlılığı doğal bir mahalle denetimi oluşturuyor. Tehlikeli olarak nitelendirilen kavramın aslında metruk binaların fazlalığı veya yetersiz sokak aydınlatması gibi fiziksel eksikliklerden kaynaklandığı görülüyor. Yerel emniyet müdürlüğü verileri ışığında bakıldığında suç oranlarının belirli bir mahallede toplanmadığı aksine münferit olayların yaşandığı anlaşılıyor. Yine de halk arasında özellikle gece geç saatlerde ıssız kalan ve ticari faaliyetlerin azaldığı bazı kıyıda köşede kalmış bölgelere karşı temkinli bir yaklaşım sergileniyor. Bu durum sadece asayiş olaylarıyla değil kentin o bölgesinin sosyal hayata ne kadar entegre olduğuyla da ilgili bir durumdur.
Metruk Yapıların Temizlenmesi Ve Sokakların Dönüşümü
Kars Valiliği ve yerel belediyelerin iş birliği içerisinde yürüttüğü metruk bina yıkımları şehrin güvenlik haritasını olumlu yönde değiştiren en büyük hamlelerden biri olarak öne çıkıyor. Suça meyilli kişilerin barınma noktası haline gelebilen bu tip yapılar temizlendikçe mahalle sakinleri kendilerini daha huzurlu hissediyor. Özellikle kale arkasında kalan bölgeler ve eski sanayi sitelerine yakın bazı mahallelerde yapılan bu temizlik çalışmaları sokakların daha şeffaf ve güvenli hale gelmesini sağladı. Şehrin her noktasında yaygınlaştırılan kamera sistemleri ve mahalle bekçilerinin aktif varlığı sayesinde geçmişte riskli görülebilecek bölgeler bugün güvenle yürünebilir alanlara dönüşmüş durumdadır. Güvenlik güçlerinin suçla mücadeledeki kararlılığı ve toplum destekli polislik faaliyetleri mahallelerdeki huzur iklimini pekiştiren en temel unsurlar arasında yer alıyor.
Sosyoekonomik Şartların Asayiş Olayları Üzerindeki Etkisi
Bir mahallede huzursuzluğun temel kaynağı genellikle işsizlik ve eğitim seviyesindeki düşüklük gibi sosyoekonomik problemlerdir. Kars’ta da refah düzeyinin daha düşük olduğu ve hayvancılığın mahalle aralarına kadar girdiği uç bölgelerde zaman zaman komşuluk kavgaları veya mülkiyet anlaşmazlıkları gibi asayişi meşgul eden durumlar yaşanabiliyor. Ancak bu durum bölgenin tehlikeli olduğunu değil sadece sosyal bir gerginlik potansiyeli taşıdığını gösteriyor. Gençlerin sosyal alanlara yönlendirilmesi spor tesislerinin mahalle aralarına kadar inşa edilmesi ve istihdam projelerinin hayata geçirilmesi ile bu tip gerginliklerin önüne geçilmesi hedefleniyor. Kars halkı dışarıdan gelen misafirlere karşı son derece misafirperver bir tutum sergilediği için şehirde bir yabancı için tehlikeli sayılabilecek kronikleşmiş bir bölgeden bahsetmek pek mümkün görünmüyor.
Turizm Hareketliliğinin Mahalle Güvenliğine Pozitif Katkısı
Doğu Ekspresi ve kış turizminin yarattığı büyük ilgi Kars’ın mahallelerindeki sosyal hayatı da canlandırdı. Turistlerin şehir merkezindeki tarihi dokuyu keşfetmek için arka sokaklara kadar girmesi o bölgelerdeki ticari potansiyeli artırırken sokakların daha canlı ve denetimli olmasını sağladı. Özellikle butik otellerin ve kafelerin açıldığı mahallelerde güvenlik standartları kendiliğinden yükseldi. Işıklandırılan tarihi binalar ve restore edilen caddeler sayesinde akşam saatlerinde de hareketliliğin sürdüğü bir şehir yapısı ortaya çıktı. Kars’ın en eski mahalleleri olan Kaleiçi ve çevresindeki dönüşüm buna en iyi örnektir. Eskiden daha sapa kalan bu mevkiler bugün şehrin en prestijli ve güvenli gezi durakları arasında yer alıyor. Turizmin getirdiği bu modernleşme dalgası şehrin en uç mahallelerine kadar sirayet ederek güvenlik algısını negatiften pozitife çeviren bir lokomotif görevi görüyor.
