Ambalaj Üzerine Yazılacak İsimlere Kısıtlama
Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda sektöründe tüketiciyi daha doğru bilgilendirmek ve yanıltıcı ifadelerin önüne geçmek amacıyla gıda işletmelerine yönelik düzenlemeler içeren kılavuzunu yeniledi. Güncellenen "Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu" ile marketlerde yeni bir dönemin kapıları aralanıyor. Bu düzenleme, gıda etiketlerinde, tanıtımlarında ve sunumlarında kullanılan terim ve ifadelerin sınırlarını yeniden tanımlayarak hem tüketicilerin doğru bilgilendirilmesini hem de işletmeler arasında uygulama birliğini sağlamayı hedefliyor.
Bakanlık tarafından belirlenen yeni kurallar, etiketlerde kullanılan ifadelerin yanıltıcı olmaması gerektiğini vurguluyor. Gıdanın özelliklerini abartan ya da yanlış bir algı yaratan ifadeler artık ambalajlarda yer almayacak. Örneğin, margarin ambalajlarında tereyağını çağrıştıran süt ya da yayık gibi görsellere yer verilmesi yasaklanıyor. Benzer şekilde, zeytinyağı dışında kullanılan bitkisel yağların etiketlerinde, zeytin ya da zeytin ağacı görselleri ya da "zeytinyağı tadında" ifadelerine izin verilmeyecek.
Tüketiciyi Yanıltıcı İfadelere Son
Yeni düzenleme, tüketicinin gıda ürünlerini yanlış anlamasına yol açabilecek tüm ifadeleri hedef alıyor. Örneğin, peynir aroması kullanılarak üretilen bir kek, "peynirli" olarak adlandırılamayacak; bunun yerine, "peynir aromalı" ifadesi kullanılacak. Benzer şekilde, süt ve süt ürünleri etiketlerinde "köy", "ev yapımı", "çiftlik" gibi ifadeler artık yer alamayacak. "Ev yapımı tadında" gibi ifadeler ise tüketicinin ürünü tercih etme özgürlüğü göz önünde bulundurularak kullanılabilecek.
Yalnızca aroma ile tatlandırılmış ürünlerde, tüketicide bu gıdanın gerçek bileşenlerinden yapıldığı algısını oluşturacak terimler de artık kullanılmayacak. Örneğin, yer fıstığı kullanılarak üretilmiş bir baklava "yer fıstıklı" olarak belirtilmek zorunda; yalnızca "fıstıklı" ifadesi kullanılamayacak. Benzer şekilde, yoğurt içermeyen ancak yoğurt tadını andıran ürünlerde de "yoğurtlu" ibaresi yer alamayacak.
Görseller açısından da önemli düzenlemeler getirildi. Yenilebilir buzlu ürünlerde inek ya da koyun gibi hayvan görsellerine yer verilmesi yasaklanırken, bu tür ürünlerin dondurma olduğu algısını yaratacak ifadelerden kaçınılması gerektiği belirtildi.
Vegan ve Vejetaryen Ürünlere Özel Düzenlemeler
Vejetaryen ve vegan tüketicilere yönelik ürünler için yapılan düzenlemeler, bu grupların bilinçli tercih yapmasını sağlamak ve yanlış yönlendirmelerin önüne geçmek amacı taşıyor. Vegan beslenme amaçlı ürünlerin etiketlerinde, hayvansal kökenli gıdalara ait görsel ve ifadelere yer verilemeyecek. Örneğin, bitkisel peynir alternatifi sunan bir ürün, markasında ya da tanıtımında peynir algısı yaratacak görsellere yer veremeyecek.
Bunun yanı sıra, toplu tüketim yerlerinde sunulan hazır ambalajlı olmayan ürünlerde, menüler ve diğer bilgilendirme araçlarında "vejetaryen/vegan tüketimine uygundur" ibaresi açıkça görülebilir ve okunabilir şekilde yer alacak. Ancak, bu tür ürünlerin tanıtımlarında hayvansal gıdalara ikame algısı yaratacak özendirici ifadeler kullanılmayacak.
Hayvansal kökenli gıda bileşeni içeren ürünlerde ise tescilli coğrafi işaretler ya da geleneksel ürün adlarının kullanılması mümkün olmayacak. Örneğin, vejetaryen bir ürün "köfte" ya da "sosis" gibi ifadelerle adlandırılsa bile, bu adların hayvansal ürün çağrışımı yaratmaması için ek açıklamalarla sunulması gerekiyor.
Uyum Süreci ve Gelecek Perspektifi
Tüm bu düzenlemeler, 31 Aralık 2026 tarihine kadar geçerli bir uyum sürecine sahip. Bu tarihten itibaren, belirtilen kurallara uygun olmayan ürünlerin piyasada yer almasına izin verilmeyecek. Bu durum, gıda sektöründeki işletmelerin, ürünlerini ve tanıtım materyallerini yeniden düzenlemeleri gerektiği anlamına geliyor.
Bakanlık tarafından hayata geçirilen bu düzenlemeler, tüketicilerin bilinçli seçimler yapmasını sağlarken, gıda işletmelerinin sorumluluklarını da artırıyor. Yeni dönemde, tüketiciler daha şeffaf bilgilere ulaşabilecek ve gıda sektöründe etik değerlerin önemi daha da belirgin hale gelecek.