Sayıştay tarafından yürütülen son denetimler, kamuda sıklıkla başvurulan geçici görevlendirme uygulamasının yasal sınırların dışına çıkarak kronikleştiğini gözler önüne serdi. Yapılan incelemeler sırasında, özellikle bazı büyükşehir belediyeleri ile su ve kanalizasyon idarelerinde memurların geçici statüde çalıştırılma sürelerinin öngörülen yasal sınırları çok aştığı tespit edildi. Bu durum, kamu personel rejiminde sıkı kurallara bağlanan geçici görevlendirme müessesesinin işleyişinde ciddi boşluklar bulunduğunu ve uygulamanın amacından saparak sürekli bir çalışma biçimine dönüştüğünü net bir şekilde ortaya koydu.
Denetim raporlarında yer alan bilgilere göre usulsüzlük tespiti yapılan kurumlar arasında Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzmir Seferihisar Belediyesi, Adana Su ve Kanalizasyon İdaresi ile Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi yer alıyor. Bu kurumların bünyesinde görev yapan bazı memurların geçici görevlendirmelerinin kâğıt üzerinde altışar aylık periyotlarla sürekli olarak yenilendiği belirlendi. Uygulamanın bu şekilde sürdürülmesi sayesinde, geçici olması gereken statünün fiilen yıllara yayılan kalıcı bir çalışma düzenine evrildiği Sayıştay denetçileri tarafından rapora geçirildi.
Yasal Düzenlemeler ve Sınırlamalar Net Şekilde Çizildi
Memurların kurumlar arası geçici süreli görevlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar 657 sayılı Kanun'un Ek 8 inci maddesi kapsamında açıkça düzenleniyor. İlgili yasal metin, devlet memurlarının başka bir kamu kurumunda geçici olarak istihdam edilebilmesi için yerine getirilmesi zorunlu olan altı temel şartı hükme bağlıyor. Bu şartlar arasında görevlendirilecek kurumda boş kadro bulunması, memurun görevlendirildiği kurumun mevzuatına uyması ve mali haklarının kendi kurumunca ödenmeye devam etmesi gibi temel kriterler yer alıyor.
Yasal çerçevenin en kritik unsurlarından biri ise görevlendirme süresinin bir takvim yılı içinde 6 ayı geçemeyeceği kuralı olarak öne çıkıyor. Yalnızca yurt dışında görevlendirilen güvenlik personeli için bu süre istisnai olarak en çok 2 yıl olarak belirlenmiş olup zorunlu hallerde bir katına kadar uzatılabiliyor. Bunun dışındaki standart memur görevlendirmelerinde, istisnai durumlar haricinde süre sınırının aşılmasına kesinlikle izin verilmiyor ve bu kuralın esnetilmesi hukuka aykırı kabul ediliyor.
Kamu Yararı Gerekçesi Farklı Bir Süreç Sunuyor
Kanunun ilgili maddesinin ikinci fıkrası, birinci fıkradan farklı olarak kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda ayrı bir istisnai yol daha tanıyor. Bu kapsamda ihtiyaç duyulması halinde memurlar, Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün uygun görüşü alınarak diğer kamu kurumlarında yine en çok 6 aya kadar görevlendirilebiliyor. Özellikle İzmir Büyükşehir Belediyesi ile ilgili hazırlanan raporda, bu iki fıkra arasındaki temel farkın memurun rızasının aranıp aranmadığı hususu olduğu ayrıntılı biçimde açıklandı.
İki farklı fıkra arasında onay şartı bakımından ayrım bulunsa da her iki yasal dayanakta da ortak olan en belirgin özelliğin süre sınırı olduğu vurgulandı. Hangi fıkra işletilirse işletilsin, geçici görevlendirmenin toplamda 6 aylık yasal sınırı aşmasının mevzuatla bağdaşmadığı kati bir dille ifade edildi. Denetçiler, bu durumun hem personel planlamasında adaletsizliklere yol açtığını hem de idari istikrarı olumsuz etkilediğini raporlarında detaylı olarak ele aldı.
Denetim Bulgularında Hukuki Tartışmalar Derinleşti
Sayıştay denetçileri ile ilgili kamu kurumlarının yöneticileri arasında yapılan yazışmalar ve savunma süreçleri, uygulamanın hukuki boyutu üzerindeki tartışmaları da gün yüzüne çıkardı. Kurum yetkilileri personel eksikliğini gidermek ve hizmetlerin aksamamasını sağlamak amacıyla bu yola başvurduklarını savunurken, denetçiler ise pratik gerekçelerin kanuni sınırları ortadan kaldırmayacağını belirtti. Geçici görevlendirmelerin arka arkaya yenilenerek yıllara yayılmasının, kanunun ruhuna ve geçici statü mantığına tamamen aykırı düştüğü tespiti yapıldı.
Raporların yayınlanmasının ardından kamuoyunda ve idari çevrelerde geçici görevlendirme yetkisinin daha sıkı denetlenmesi gerektiği yönündeki görüşler ağırlık kazandı. Uzmanlar, kurumların kalıcı kadro ihtiyaçlarını geçici görevlendirmelerle kapatma eğiliminden vazgeçmesi gerektiğini ve yasal sınırlamalara riayet edilmesinin zorunlu olduğunu ifade ediyor. Önümüzdeki dönemde bu bulguların benzer uygulamalar yapan diğer kamu kurumları için de emsal teşkil etmesi ve idari işlemlerde daha fazla hassasiyet gösterilmesi bekleniyor.
