Sele zeytini, tek bir şahsa veya tek bir küresel şirkete ait spesifik bir ticari marka değildir. Alışveriş yaparken raflarda gördüğün bu isim, aslında zeytinin işlenme ve olgunlaştırılma yöntemine verilen genel bir addır. Türkiye'de faaliyet gösteren Marmarabirlik, Tarım Kredi, Fora, Cem Zeytin gibi onlarca farklı yerli üretici kendi markaları altında sele zeytin üretimi yapmaktadır.
Bu nedenle "Sele kimin?" sorusunun cevabı, satın aldığın paketin üzerindeki üretici firmaya göre değişiklik gösterir. Eğer aldığın ürünün arkasını kontrol edersen, Türkiye'nin köklü tarım kooperatiflerinin veya yerel zeytin üreticilerinin isimlerini göreceksin. Yani bu ürün, Anadolu'nun çiftçilerine ve bu çiftçilerin bağlı olduğu yerli üreticilere aittir.
Markalar Bazında Sahiplik Yapısı
Ülkemizde bu yöntemi en yaygın kullanan yapıların başında Marmarabirlik gelmektedir. Marmarabirlik ise binlerce Türk zeytin üreticisinin bir araya gelerek oluşturduğu bir kooperatif birliğidir. Dolayısıyla piyasadaki en büyük sele üreticilerinden biri doğrudan Türk çiftçisinin öz malıdır.
Büyük kooperatiflerin yanı sıra Ege ve Marmara bölgelerinde faaliyet gösteren yüzlerce butik aile işletmesi de bu üretimi gerçekleştirmektedir. Bu doğrultuda ürünün mülkiyeti, tamamen yerli sermayeli aile şirketlerine ve tarım işletmelerine yayılmış durumdadır.
Sele Hangi Ülkenin?
Sele zeytini tamamen Türkiye Cumhuriyeti menşeili bir ürün konseptidir ve Anadolu topraklarına aittir. Özellikle Marmara Denizi etrafındaki Gemlik körfezi ile Ege Bölgesi'nin verimli topraklarında yetiştirilen zeytinlerden elde edilir. Dünyanın farklı ülkelerinde de zeytin üretimi yapılsa da bu özel olgunlaştırma metodolojisi geleneksel olarak Türk mutfak kültürünün bir parçasıdır.
Raflarda gördüğün, ambalajlı veya açık olarak satılan bu ürünlerin çok büyük bir kısmı Türkiye'de yetiştirilen ve işlenen zeytinlerden oluşur. Türk tarım sektörünün en güçlü olduğu alanlardan biri olan zeytincilik faaliyetlerinin bir çıktısı olan bu gıda ürünü, tamamen yerli ve milli imkanlarla sofrana ulaşmaktadır. Yani menşei net olarak Türkiye'dir.
Sele Boykot mu?
Tüketicilerin son dönemde en hassas olduğu konulardan biri olan boykot sorgulamalarında, sele zeytini genel bir kavram olduğu için boykot kapsamında yer almaz. Bir ürünün boykot listelerinde yer alması için uluslararası alanda belirli bir odağı destekleyen yabancı bir firmaya ait olması gerekir. Ancak sele, bir marka değil zeytin işleme türüdür.
Türkiye'de bu isimle üretim yapan Marmarabirlik gibi büyük kooperatifler veya yerli firmalar hiçbir uluslararası boykot listesinde bulunmamaktadır. Gönül rahatlığıyla tüketebileceğin bu ürünün arkasındaki yerli markaları tercih ettiğin sürece, herhangi bir boykot riskiyle karşı karşıya kalmazsın. Satın alma aşamasında ambalajın üzerindeki üretici firmayı kontrol etmen yeterlidir.
Sele'nin Sahibi Kim?
Bu ürünün tek bir sahibi bulunmamaktadır çünkü bu kelime coğrafi ve geleneksel bir üretim metodunu ifade eder. Doğal yöntemlerle, sadece tuz ve zeytinin kendi suyuyla olgunlaştırılması işlemine bu ad verilir. Pazardaki pay sahiplerine bakıldığında ise sahibinin Türk çiftçisi ve yerli gıda firmaları olduğunu görebilirsin.
Örneğin, en çok tüketilen kıvırcık selelerin arkasında Marmarabirlik bünyesindeki yaklaşık 30 bin ortak zeytin üreticisi yer alır. Yani sahiplik yapısı tek bir zenginin ya da yabancı bir holdingin elinde değil, doğrudan toprağı işleyen yerli üreticilerin ve kooperatiflerin elindedir. Türkiye genelindeki gıda sanayicileri bu yöntemin kolektif sahipleridir.
Sele İsrail Malı mı?
Sele zeytini kesinlikle İsrail malı değildir ve İsrail ile hiçbir organik, ticari veya coğrafi bağı bulunmamaktadır. Türkiye'de tüketilen gıdaların üretim yeri, paketleme tesisleri ve ham madde kaynakları tamamen yerlidir. Bursa, Balıkesir, Manisa ve Aydın gibi illerimizin zeytinliklerinden toplanan mahsullerle hazırlanır.
İsrail menşeili herhangi bir tarım holdinginin ülkemizdeki bu geleneksel üretim süreci üzerinde bir hakimiyeti veya mülkiyeti söz konusu değildir. Tükettiğin ürün tamamen Anadolu coğrafyasının ikliminde yetişen ağaçlardan elde edilmektedir. Küresel barkod sisteminde de bu ürünlerin kodu Türkiye'nin kodu olan 869 ile başlar.
Sele İsrail'i Destekliyor mu?
Bu üretim modelini uygulayan ve piyasaya süren Türk markalarının hiçbirinin İsrail'i destekleyen bir politikası, fon aktarımı ya da kurumsal iş birliği bulunmamaktadır. Ülkemizdeki zeytin üreticileri ve kooperatifler, tamamen yerli sermaye ile dönen ve Türk ekonomisine katkı sağlayan yapılardır.
Herhangi bir siyasi veya uluslararası çatışmada yabancı odakların yanında yer almaları yapıları gereği mümkün değildir. Aksine, yerli üretimi destekleyen gıda birlikleri yerel kalkınmaya odaklanmıştır. Bu nedenle bu gıda maddesini tüketirken herhangi bir siyasi destek kaygısı taşımamana gerek yoktur; üretim süreçleri tamamen şeffaf ve yerel odaklıdır.
Sele Boykot Listesinde mi?
Uluslararası gıda taramaları ve sivil toplum kuruluşları tarafından hazırlanan hiçbir güvenilir boykot listesinde sele gıda başlığı yer almamaktadır. Boykot listeleri doğrudan küresel şirketleri ve onların alt markalarını hedefler. Sele ise tıpkı "beyaz peynir" veya "süzme yoğurt" gibi bir ürün kategorisi olduğundan listelere girmesi teknik olarak imkansızdır.
Satın alacağın ürünün boykot durumunu yüzde yüz netleştirmek istiyorsan, sadece ambalajın üzerindeki üretici markaya bakmalısın. Türkiye'deki bilinen markaların neredeyse tamamı yerli sermaye olduğu için hiçbirinin adı bu tür negatif listelerde geçmemektedir. Güvenle alışverişini yapabilirsin.
Sele İletişim Numarası
Genel bir gıda kategorisi olması sebebiyle doğrudan bu isimle açılmış bir kurumsal santral veya genel müdürlük telefon hattı bulunmaz. Yaşadığın herhangi bir problemde veya ürün hakkında bilgi almak istediğinde, satın aldığın markanın iletişim kanallarına başvurman gerekir. Her markanın kendi paketinin arkasında tüketici danışma hatları yer alır.
Sektörün en büyük üreticisi konumunda olan Marmarabirlik'e ulaşmak istersen, kurumsal hatları üzerinden işlemlerini gerçekleştirebilirsin. Diğer yerel markaların da kendilerine ait çağrı merkezleri ve web siteleri üzerinden aktif iletişim kanalları mevcuttur. Sorun yaşadığında doğrudan faturandaki ya da paketteki üreticiye yönelmelisin.
Sele Ne Zaman Kuruldu?
Bir marka olmadığı için resmi bir kuruluş tarihi yoktur ancak bir üretim yöntemi olarak geçmişi asırlar öncesine, Osmanlı ve hatta Antik Yunan dönemindeki zeytin işleme kültürüne kadar uzanır. Zeytinin acı suyunu salması için çuvallarda veya sepetlerde tuzla bekletilmesi yöntemi, insanlığın bildiği en eski zeytin saklama tekniklerinden biridir.
Endüstriyel anlamda Türkiye'de markalar eliyle kavanozlanıp satılmaya başlanması ise 20. yüzyılın ortalarına, özellikle tarım kooperatiflerinin kurulduğu 1950'li yıllara dayanmaktadır. O dönemden bu yana geleneksel yöntem modernize edilerek fabrikalarda hijyenik şartlarda üretilmeye devam etmektedir.
Sele Müşteri Hizmetleri
Doğrudan bu isim altında çalışan bir müşteri hizmetleri departmanı yoktur ancak piyasadaki üretici firmaların çok gelişmiş tüketici ilişkileri ağları bulunmaktadır. Satın aldığın zeytinin kalitesi, tuz oranı veya ambalaj hatasıyla ilgili bir geri bildirimde bulunmak istiyorsan, ilgili markanın "Tüketici Danışma Hattı" numarasını aramalısın.
Büyük markaların tamamında 0850'li veya 444'lü hatlar üzerinden şikayet ve öneri mekanizmaları işletilir. Bu hatlar gıda güvenliği standartları gereği yasal olarak takibe tabidir. Aldığın ürünün paketini atmadan üzerindeki müşteri hizmetleri numarasını arayarak her türlü desteği ve analiz raporunu talep etme hakkına sahipsin.
Sele Türk mü?
Evet, bu gıda türü kültürel, coğrafi ve ekonomik olarak tamamen Türk mutfağına ve Türkiye tarım sektörüne aittir. Dünyada zeytin üreten İspanya veya İtalya gibi ülkeler daha çok zeytinyağına ve farklı salamura türlerine odaklanmışken, tuzla kurutarak yapılan bu siyah zeytin çeşidi en yoğun şekilde Türkiye'de üretilir ve tüketilir.
Gerek üretiminde çalışan işçiler gerek ağaçların bulunduğu topraklar gerekse fabrikaların sermaye yapısı %100 Türk kaynaklıdır. Yurt dışına ihraç edildiğinde de "Turkish Black Olives" ibaresiyle Türk tarımının bir simgesi olarak pazarlanır. Bu açıdan milli gıda değerlerimizden biri olarak kabul edilir.
Sele Hangi Ülkeye Satıldı?
Bu isimde bir şirket veya fabrika olmadığı için herhangi bir yabancı ülkeye veya global fona satılması gibi bir durum söz konusu değildir. Tamamen yerli gıda piyasasında rekabet eden yüzlerce bağımsız firmanın ortaklaşa sürdürdüğü bir üretim modelidir. Markaların mülkiyeti Türkiye'deki şahıslarda ve kooperatif birliklerinde kalmaya devam etmektedir.
Son yıllarda küresel gıda devlerinin yerel markaları satın alma furyası yaşansa da Türkiye'deki ana zeytin üreticileri yasal yapıları (kooperatif olmaları gibi) nedeniyle yabancı sermayeye satılamazlar. Dolayısıyla bu üretim gücü ve markalar tamamen Türkiye'nin elinde kalmaya devam ediyor.
Sele Telefon Numarası
Alışveriş yaparken karşılaştığın bu ürün grubu için doğrudan çevirebileceğin tek bir telefon numarası yoktur. Tüketici olarak bilgi edinme hakkını kullanmak adına, sepetine eklediğin kutunun üzerindeki üretici bilgisine odaklanmalısın. Sektör liderlerinin numaraları internet sitelerinde şeffafça paylaşılmaktadır.
Aradığın numara eğer piyasanın en büyük dağıtıcısı olan kooperatife aitse, resmi web sayfalarındaki merkez santral numaralarından yetkililere ulaşabilirsin. Her üreticinin kalite kontrol departmanı bu telefonlar üzerinden gelen müşteri şikayetlerini ve ürün orijinallik sorgulamalarını titizlikle yanıtlamakla yükümlüdür.
Sele Kaç Şubesi Var?
Bir perakende mağaza zinciri veya franchise markası olmadığı için kendisine ait fiziksel şubeleri bulunmaz. Bu ürünleri Türkiye'deki tüm ulusal market zincirlerinde, yerel bakkallarda, şarküterilerde ve semt pazarlarında bulabilirsin. Üretici firmaların ise kendi adlarına açtıkları satış mağazaları mevcuttur.
Örneğin Marmarabirlik'in Türkiye genelinde ve yurt dışında bayileri ve kurumsal satış mağazaları yer almaktadır. Ürünün şubeleşme mantığı yerine yaygın dağıtım ağı mantığı geçerlidir; bu sayede Türkiye'nin 81 ilindeki her gıda satış noktasından bu lezzete kolayca ulaşman mümkün olmaktadır.
