Bankalardan kredi kullanmakta zorlanan ya da faiz ödemek istemeyen kişilerin tercih ettiği tasarruf finansman sisteminde yeni kurallar devreye girmeye hazırlanıyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun tasarruf finansman şirketlerine yönelik düzenlemesinin 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi bekleniyor. Faizsiz ve uzun vadeli olarak konut, çatılı iş yeri ve otomobil finansmanının sağlandığı sistemde sözleşme sınırları yeniden belirlenirken, finansman tutarlarına ilişkin limitler de güncellenecek.
Hizmet bedeli alınacak
Tasarruf finansman şirketleri üzerinden konut, iş yeri veya otomobil almak isteyenlerden talep edilen finansman tutarının yüzde 7’si kadar hizmet bedeli alınıyor. Bunun dışında, devlete ödenmesi gereken harçlar haricinde başka bir ödeme yapılmadığı belirtiliyor. Tapu harcı, ipotek bedeli ve araç devir işlemlerindeki noter ücreti gibi ödemeler ise bu kapsamın dışında tutuluyor. Sistemde kişi, almak istediği konut, iş yeri veya otomobil için finansman tutarını belirledikten sonra hizmet bedelini ödeyerek sisteme dahil oluyor. Kalan miktar ise belirlenen taksit planına göre ödeniyor.
En fazla iki aktif sözleşme yapabilecek
Yeni düzenlemeyle tasarruf finansman sisteminde bir kişinin sahip olabileceği aktif sözleşme sayısına da sınır getirilecek. Buna göre aynı kişi; En fazla 1 taşıt finansmanı sözleşmesi yapabilecek. En fazla 1 konut veya çatılı iş yeri finansmanı sözleşmesi yapabilecek. Toplamda ise en fazla 2 aktif sözleşmeye sahip olabilecek. Başka bir ifadeyle aynı kişi aynı anda 2 veya 3 ayrı araç için sözleşme yapamayacak. En fazla 1 taşıt ile birlikte 1 konut veya iş yeri finansmanı sözleşmesi bulunabilecek.
Finansman limitleri yükseltildi
Düzenlemeyle kişi veya risk grubu bazındaki sözleşme tutarı sınırları da değiştirildi. Taşıt finansmanı için azami sözleşme tutarı 6 milyon 250 bin liraya, konut veya çatılı iş yeri finansmanı için azami sözleşme tutarı ise 62 milyon 500 bin liraya yükseltildi. Bir kişi veya risk grubuna ait bütün sözleşmelerin toplam tutarı da 62 milyon 500 bin lira ile sınırlandırıldı.
Alanlar sınırlandırılıyor
Finansal Kurumlar Birliği Başkanlığına gönderilen talimat kapsamında, tasarruf fon havuzları ile şirket hesaplarında biriken paraların değerlendirilebileceği alanlar da sınırlandırılıyor. Bu düzenlemeyle riskli varlıklara yatırım yapılmasının önüne geçilmesi ve söz konusu kaynakların hızlı şekilde nakde çevrilebilecek, görece risksiz varlıklarda değerlendirilmesi amaçlanıyor. Buna göre tasarruf finansman şirketleri ellerindeki söz konusu varlıkları yalnızca katılım bankalarında açılacak Türk lirası cinsi özel cari hesaplar veya katılma hesaplarında, Hazine ve Maliye Bakanlığınca ihraç edilen ve altına dayalı olmayan Türk lirası cinsi yurt içi kira sertifikalarında (sukuk) ya da risk değeri 1 veya 2 olan, Türk lirası cinsinden ihraç edilen katılım esaslı yatırım fonlarında değerlendirebilecek. Hem tasarruf fon havuzları hem de şirket hesapları için daha ihtiyatlı kısıtlamalar getirilecek.
Nemasız kalan tutarlara da sınır getiriliyor
Tasarruf fon havuzlarında nemasız kalan tutarların sınırlandırılması amacıyla günlük getirisiz bakiyeye de üst sınır getirildi. Buna göre günlük getirisiz bakiye, şirketin bir önceki ay sonu itibarıyla hesaplanan tasarruf fon havuzunun binde 2’sini aşamayacak. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Elektronik Fon Transferi sisteminin kapanış saatinden sonra havuza aktarılan tutarlar ise bir sonraki gün yapılacak hesaplamaya dahil edilecek.
Yüksek tutarlı sözleşmelerin kapsamı değişiyor
Yüksek tutarlı sözleşmelere ilişkin limitlerde de artış yapıldı. Sözleşmelerin “yüksek tutarlı” kapsamına alınması için belirlenen sınır 2 milyon 509 bin 800 liradan 5 milyon liraya çıkarıldı. Konut veya çatılı iş yeri finansmanı sözleşmelerinde ise bu sınır 6 milyon 274 bin 500 liradan 12 milyon 500 bin liraya yükseltildi. Bunun yanı sıra yüksek tutarlı sözleşmelerin toplam tutarının, ilgili dönemdeki bütün sözleşme tutarına oranı yüzde 5 ile sınırlandırıldı. Ancak 1 Ocak 2025’ten sonra kurulan şirketler için kademeli geçiş uygulanacak. Bu şirketlerde söz konusu oran 30 Haziran 2027’ye kadar yüzde 15, 1 Temmuz-31 Aralık 2027 arasında ise yüzde 10 olarak uygulanacak.
Sistem bankaların alternatifi haline geldi
Tasarruf finansman şirketleri, yüksek faiz uygulanan banka kredilerine alternatif olarak kullanılmaya başlandı. Sistem üzerinden nakit parası bulunan kişilerin 6 aylık süreçte finansmanın yüzde 45’lik bölümünü ödeyerek taşıt veya konut finansmanına ulaşabildiği belirtiliyor. Bu nedenle hem nakit birikimi bulunan hem de bulunmayan kişilerin tasarruf finansman sistemine yöneldiği ifade ediliyor.
Tasarruf finansman sistemi nasıl işliyor?
Sistemde hizmet bedeli dışında herhangi bir ödeme alınmadığı belirtiliyor. Günümüzde tasarruf finansman şirketlerinin genellikle yüzde 7 oranında hizmet bedeli aldığı, yani 1 milyon liralık bir tasarruf finansmanı için 70 bin lira hizmet bedeli talep edildiği aktarılıyor. Örneğin 1 milyon liralık otomobil almak isteyen bir kişi, 70 bin liralık hizmet bedelini ödeyerek sisteme dahil oluyor. Ardından peşinatlı veya peşinatsız şekilde kendi ödeme planına uygun taksit tutarını belirleyebiliyor. 1 milyon liralık otomobil için finansmanın yüzde 45’ine karşılık gelen 450 bin liralık bölümün ödenmesi gerekiyor. Bu 450 bin lira ister peşin ister taksitler halinde ödenebiliyor. Söz konusu tutarın 6 ay içerisinde tamamlanması halinde tasarruf finansman şirketi kalan 550 bin lirayı sistemde yer alan kişiye ödüyor.
6 ayda tamamlanmak zorunda değil
1 milyon liralık otomobil örneğinde yüzde 45’e karşılık gelen 450 bin liranın mutlaka 6 ay içerisinde yatırılması gerekmiyor. Bu tutar taksitlere bölünerek ödeme gücüne göre 24 veya 36 ayda da tamamlanabiliyor. Ancak yüzde 45’lik bölüm 6 ay içinde tamamlanırsa otomobilin alınabilmesi için kalan tutar şirket tarafından karşılanıyor.
1 milyon liralık otomobil için ödeme planları
Otomobil finansmanında 60 ay, konut finansmanında ise 120 ay taksit sınırı bulunuyor. 1 milyon liralık otomobil üzerinden verilen örneklere göre peşinatsız ödeme planlarında ortaya çıkan aylık taksitler ve finansman hakkının elde edildiği dönemler şöyle:
12 ay vade: Aylık 83 bin 333 lira ödeme. 6’ncı ayda 450 bin liralık, yani yüzde 45’lik bölümün tamamlanması gerekiyor.
24 ay vade: Aylık 41 bin 666 lira ödeme. 11’inci ayda yüzde 45’lik bölüm tamamlandıktan sonra kalan tutarı tasarruf finansman şirketi ödüyor.
36 ay vade: Aylık 27 bin 777 lira ödeme. 16’ncı ayda tasarruf finansmanının geri kalan kısmı hak ediliyor.
48 ay vade: Aylık 20 bin 833 lira ödeme. 22’nci ayda kalan tutar şirket tarafından karşılanıyor.
60 ay vade: Aylık 16 bin 666 lira ödeme. 27’nci ayda otomobil için kalan tutarı şirket ödüyor.
Peşinatsız uzun vadede enflasyon etkisi
Peşinat ödemeden uzun vadeli taksitlerle sisteme girilmesi durumunda paranın zaman içerisindeki değeri ve enflasyon karşısındaki durumu önemli hale geliyor. Ayrıca satın alınmak istenen otomobilin fiyatının süreç içerisinde yükselmesi de karşılaşılabilecek olumsuzluklar arasında gösteriliyor. Bu nedenle tasarruf finansman yöntemiyle mal sahibi olmak isteyenler açısından 6 aylık sürenin sonunda yüzde 45’lik bölümün tamamlanmasının en makul seçenek olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
Yatırılan tutara kar payı verilmiyor
Tasarruf finansman şirketlerinde araç veya konut alımına kadar yatırılan taksitlere kar payı ödenmediği belirtiliyor. Bu nedenle sisteme yatırılan para ne kadarsa, birikim süresince aynı tutar üzerinden ilerliyor. Katılım sistemi içerisinde bulunan bankaların aylık yüzde 2,5 oranında kar payı verdiği belirtilirken, “evim” sistemlerinde yatırılan paraya kar payı ödemesi yapılmıyor.
