Türkiye genelinde sanayi tesisleri ve büyük inşaat şantiyeleri son yılların en derin iş gücü krizlerinden biriyle yüzleşiyor. Mavi yakalı çalışanların ve uzman operatörlerin aylık kazançları beyaz yakalı yöneticileri geride bırakırken, işverenler yüksek ücret tekliflerine rağmen tezgah başı veya direksiyon arkası için personel temin edemiyor. Deprem bölgesindeki devasa ihya projeleri ve kentsel dönüşüm hamleleri, özellikle ağır iş makinesi operatörlerine olan ihtiyacı eşi benzeri görülmemiş bir noktaya taşıdı.
Sektör temsilcileri üretimin aksama noktasına geldiğini belirterek mevcut durumun ciddi bir ekonomik risk yarattığını ifade ediyor. Üniversite diplomasına verilen değerin pratik mesleki becerilerin önüne geçmesi, sahada çalışacak genç neslin yetişmesini engelliyor. Birçok fabrikada makineler boş dururken, inşaat sahalarında teslim tarihleri usta yetersizliği sebebiyle sürekli erteleniyor. Kazanç seviyeleri 300,00 TL sınırına yaklaşsa da fiziki yükü ağır olan bu işlere yönelik talep her geçen gün biraz daha düşüyor.
Devasa Yıkım Makaslarını Kullanacak Usta Yetersizliği Tavan Yaptı
Afet bölgesinde devam eden geniş kapsamlı enkaz kaldırma ve yeniden yapılandırma çalışmaları özel yetenek isteyen iş kollarında ciddi bir personel açığı meydana getirdi. Ağır tonajlı binaların güvenli şekilde yıkılmasını sağlayan yüksek erişimli makas operatörleri, günümüzde şantiyelerin en çok aranan isimleri haline geldi. Binaların beton ve çelik donatılarını hassas bir biçimde kesen bu uzmanlara ödenen aylık tutarlar 300,00 TL seviyesini bulsa da nitelikli personel bulmak neredeyse imkansız hale geldi.
Saha koordinatörleri dolgun ücret paketlerine ek olarak konaklama ve özel prim imkanları sunsalar dahi ilanlara dönüş alamamaktan şikayet ediyor. Riski yüksek ve yoğun dikkat gerektiren bu meslekte belgelendirme süreçlerinin zorluğu da eleman arzını kısıtlayan etkenler arasında yer alıyor. Eğitimli operatörlerin büyük kısmı projeden projeye geçiş yaparken, tecrübesiz personelin sahaya adaptasyonu uzun zaman alıyor ve işletmeler için ekstra maliyet doğuruyor.
Mühendis Kazançlarını İkiye Katlayan Ağır Vasıta Operatörlüğü
İnşaat sektörünün vazgeçilmez unsurları arasında bulunan vinç ve kepçe operatörlerinin gelir düzeyleri son dönemde devasa bir artış kaydetti. Masa başı görev yapan tecrübeli bir mühendisin geliri belirli bir seviyede kalırken, şantiyelerdeki ağır vasıta sürücülerinin aylık kazançları 120,00 TL ile 150,00 TL bandına fırladı. İş gücü piyasasındaki bu dengesizlik, akademik eğitimin ekonomik getiri açısından sorgulanmasına yol açan yeni bir tablo ortaya koydu.
Proje yöneticileri şantiyelerdeki işlerin durmaması adına bu yüksek bedelleri ödemeyi kabul etse de nitelikli sürücü stokunun tükenmiş olmasından şikayet ediyor. Ağır iş makinelerinin operasyonel süreçleri yüksek konsantrasyon gerektirdiğinden, yetersiz tecrübeye sahip kişilerle çalışmak iş kazası risklerini önemli ölçüde artırıyor. Bu durum işverenleri tecrübeli isimleri yüksek maaşlarla transfer etmeye yönlendiriyor ve sektör içindeki ücret rekabetini kızıştırıyor.
Üretim Tesislerinde Tezgah Başında Duracak Kaynakçı Aranıyor
İmalat sanayisinde de durum inşaat sektöründeki tablodan farklı bir seyir izlemiyor. Fabrikalarında üretimi artırmak ve ihracat siparişlerini yetiştirmek isteyen sanayiciler, döviz bazında tarihi rekor seviyelerde maaş teklif etmelerine karşın kalifiye kaynakçı tedarikinde devasa güçlüklerle karşılaşıyor. Sanayi sitelerinde uzman bir kaynak ustasının aylık geliri 100,00 TL ile 150,00 TL sınırını rahatlıkla aşarken, işletmeler boş kalan tezgahlar sebebiyle kapasitelerinin altında çalışmak durumunda kalıyor.
Otomotivden gemi yapımına, savunma sanayisinden ağır makine imalatına kadar pek çok alanda kritik rol oynayan kaynakçılık, gençlerin tercih etmediği meslekler listesinde üst sıralarda bulunuyor. Çalışma ortamının sıcaklığı, işin gerektirdiği bedensel efor ve hijyen şartları genç neslin sanayi üretimi yerine hizmet sektörüne kaymasına zemin hazırlıyor. Sanayiciler mevcut ustaların emeklilik çağına yaklaşmasıyla birlikte önümüzdeki yıllarda krizin daha da derinleşeceğinden endişe duyuyor.
Tornacı Ve Ara Eleman Sıkıntısı Üretim Çarklarını Yavaşlatıyor
Talaşlı imalatın temel taşı sayılan torna ustalarının başlangıç maaşları sanayi bölgelerinde 70,00 TL seviyesini geçmiş durumda. Deneyim kazandıkça bu rakamlar katlanarak artış gösterse de çıraklıktan yetişen eleman sayısının sıfıra yaklaşması sanayi altyapısını tehdit ediyor. İmalat sektöründeki üreticiler, sipariş teslim tarihlerini aksatmamak adına mevcut çalışanlarına mesai yaptırmak zorunda kalıyor ve bu durum işletme maliyetlerini doğrudan yükseltiyor.
Mesleki ve teknik eğitimin pratik ihtiyaçları karşılamada yetersiz kalması, sanayicileri kendi bünyelerinde eğitim akademileri kurmaya zorluyor. Ancak yetiştirilen personelin farklı firmalardan gelen yüksek maaş teklifleriyle transfer edilmesi, üreticilerin insan kaynağı yatırımı yapma iştahını kesiyor. Çarkların dönmesi için acil çözüm bekleyen sanayi camiası, ara eleman algısının toplum nezdinde değiştirilmesi ve teknik mesleklerin cazip hale getirilmesi için somut adımlar atılmasını talep ediyor.