Tarihi ipek yolu üzerinde bulunması ve sınır hattına olan yakınlığı nedeniyle stratejik önemi her geçen gün artan bu kadim şehir merkez ilçeyle birlikte toplamda sekiz ayrı idari birimden meydana gelmektedir. Şehrin her bir köşesi farklı bir coğrafi karaktere ve ekonomik potansiyele sahip olup bu çeşitlilik Ağrı’nın genel demografik yapısını da şekillendirmektedir. İdari sınırlar içerisinde yer alan Diyadin, Doğubayazıt, Eleşkirt, Hamur, Patnos, Taşlıçay ve Tutak ilçeleri merkez ilçeyle eşgüdümlü bir şekilde şehrin kalkınma hedeflerine katkı sunmaktadır.
Merkez İlçeden Sınır Hattına Uzanan İdari Dağılım
Şehrin kalbi konumunda olan merkez ilçe kamu kurumlarının odak noktası olması hasebiyle en yoğun nüfus hareketliliğine ev sahipliği yapmaktadır. Ancak Ağrı’nın idari haritası incelendiğinde sadece merkezden ibaret olmadığı ve her bir ilçenin kendine has bir ağırlığının bulunduğu görülmektedir. Toplam sekiz ilçeden oluşan bu yapı şehrin hizmet ağının en uç noktalara kadar ulaştırılmasını sağlamaktadır.
Özellikle Doğubayazıt ilçesi hem tarihi mirası hem de Gürbulak Sınır Kapısı ile olan bağlantısı sayesinde idari sınırların çok ötesinde bir öneme sahiptir. Şehrin batı yakasında yer alan Eleşkirt ise ulaşım akslarının kesişim noktasında bulunarak batı illeriyle olan bağlantıyı güçlendirmektedir. Bu idari bölünme yerel yönetimlerin vatandaşlara daha hızlı ve etkin hizmet götürmesi adına yıllar içerisinde optimize edilerek bugünkü formuna kavuşturulmuştur.
Güney Ve Batı Aksındaki Nüfus Odaklı İlçeler
Ağrı’nın güney kesimlerinde yer alan Patnos ve Tutak gibi ilçeler tarımsal potansiyelleri ve yüksek nüfus yoğunluklarıyla dikkat çekmektedir. Patnos ilçesi bugün ulaştığı nüfus hacmiyle şehrin en büyük yerleşim alanlarından biri olarak kabul edilmekte ve ekonomik canlılığıyla sekiz ilçe arasındaki dengeleri değiştirmektedir. Tutak ilçesi ise Murat Nehri’nin bereketiyle yoğrulan toprakları sayesinde tarımsal üretimin merkezi konumundadır.
Şehrin bu bölgelerindeki idari yapı daha çok kırsal kalkınma ve yerel ticaret üzerine kurgulanmıştır. Her iki ilçenin de merkezle olan ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesi şehrin genel ekonomik bütünlüğünü korumasına yardımcı olmaktadır. Bu ilçelerdeki idari yapılanma bölge halkının temel ihtiyaçlarını yerinde karşılayabilmesi için modern hizmet binaları ve sosyal donatılarla desteklenmektedir.
Doğu Anadolu Yaylalarında Yükselen Küçük Ve Dinamik Yerleşimler
Şehrin daha yüksek rakımlı ve engebeli arazilerine yayılmış olan Diyadin, Taşlıçay ve Hamur ilçeleri hayvancılık faaliyetlerinin en yoğun yaşandığı idari birimlerdir. Diyadin ilçesi sahip olduğu jeotermal kaynaklar ve kaplıca turizmi potansiyeliyle diğer yedi ilçeden ayrışmaktadır. İdari olarak bu ilçelerin yönetimi çetin kış şartlarına rağmen kesintisiz hizmet sunma esasına dayanmaktadır.
Taşlıçay ilçesi ise Balık Gölü gibi doğal güzellikleri bünyesinde barındırarak şehrin turizm rotalarındaki yerini almaktadır. Hamur ilçesi daha mütevazı bir nüfus yapısına sahip olsa da merkez ilçeye olan yakınlığı ve stratejik geçiş yolları üzerindeki konumuyla önem arz etmektedir. Bu üç ilçedeki idari işleyiş genellikle mevsimsel hayvancılık döngüsüne ve yayla turizmine göre şekillenmekte olup yerel kalkınma projeleri bu özgün yapıya göre planlanmaktadır.
Eğitim Ve Sağlık Altyapısının İlçelere Göre Dağılımı
Sekiz ilçeden oluşan Ağrı’nın idari yapısında eğitim ve sağlık gibi temel hizmetlerin her bir birime eşit şekilde ulaştırılması temel hedef olarak belirlenmiştir. Merkez ilçedeki hastane ve üniversite imkanlarından tüm ilçe sakinlerinin faydalanabilmesi için ulaşım ağları modernize edilmiştir. Bunun yanı sıra Patnos ve Doğubayazıt gibi büyük ilçelerde kurulan tam teşekküllü devlet hastaneleri çevredeki daha küçük ilçelere de hizmet vererek merkez üzerindeki yükü hafifletmektedir.
İlçeler arasındaki bu koordineli çalışma sistemi sekiz farklı idari yapının tek bir bütün olarak hareket etmesini sağlamaktadır. İlçe kaymakamlıkları ve belediyeleri aracılığıyla yürütülen sosyal projeler sayesinde en ücra köylerden merkez mahallelerine kadar geniş bir hizmet yelpazesi sunulmaktadır. Ağrı’nın bu parçalı ama uyumlu yapısı şehrin gelecekteki büyüme stratejilerinin de temel taşını oluşturmaktadır.
