Antalya genelinde tarımsal ve aromatik bitki zenginliğiyle öne çıkan Akseki ilçesinde, Toros Dağları'nın yüksek kesimlerinde geleneksel kekik hasadı dönemi resmi olarak başladı. Her yıl olduğu gibi bu sezon da kadın ile erkeklerden oluşan köylü grupları, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte dağlara çıkarak tamamen doğal ortamlarda kendiliğinden yetişen kekikili toplamak için yoğun bir mesai harcıyor. Akseki'nin 800 ile 2 bin metre arasındaki rakım seviyelerine sahip dağlık bölgelerinde yetişen bu değerli bitkiler, bölgede yaşayan vatandaşlar için önemli bir geçim kaynağı oluşturuyor. Kimi vatandaşlar topladıkları kekikleri kendi evlerinin kışlık ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ayırırken, kimi üreticiler ise hazırladıkları taze kekik demetlerini satarak aile bütçesine ekonomik katkı sağlıyor. Piyasada bir demet kekik yaklaşık 50 liradan alıcı buluyor. Kekik toplama sürecinde bitkinin köklerine hiçbir şekilde zarar vermemeye büyük bir özen gösteren yöre halkı, kekikleri doğaya zarar vermeden bıçak veya makas yardımıyla dikkatlice kesiyor. Toplanan bu bitkiler daha sonra evlerde kurutularak kış aylarında tüketilmek üzere saklanıyor ya da doğrudan satışa sunuluyor.
"Her yıl Göktepe'ye kekik toplamaya geliyoruz"
Akseki'nin yükseklerindeki Göktepe Yaylası'na her yıl düzenli olarak kekik toplamak amacıyla geldiğini belirten yöre sakinlerinden Ayşe Çelik, bu faaliyetin kendileri için uzun yıllardır süregelen köklü bir gelenek olduğunu dile getirdi. Çelik, duygularını ve geleneklerini şu sözlerle aktardı:
"Her yıl kekik zamanı geldiğinde Göktepe Yaylası'na çıkarak kekiklerimizi topluyoruz. Hem kendi ihtiyacımızı karşılıyoruz hem de fazla topladığımız kekikleri satarak aile bütçemize katkı sağlıyoruz. Burada doğal ortamda yetişen kekiklerin kokusu ve aroması çok farklı. Kekik toplamak bizim için hem gelenek hem de önemli bir gelir kaynağı"
Prof. Dr. Oktay Yeğen: "Akseki kekiği dünyada bir numaradır"
Akdeniz Üniversitesi'nden emekli olan ve yaklaşık 30 yıldır kekik ile kekik yağı üzerine bilimsel araştırmalar yürüten Prof. Dr. Oktay Yeğen, Antalya'nın Akseki ve çevresinde yetişen karabaş kekiğinin çok özel ve mühim özellikler barındırdığını vurguladı. Akseki'de özellikle bilimsel literatürde Thymus spicata adıyla bilinen karabaş kekiği türünün yetiştiğini belirten Yeğen, bu özel türün kekik yağı elde edilen bitkiler arasında en kıymetlilerinden biri olduğunu ifade etti. Uzun soluklu çalışmalarına değinen Yeğen, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Yaklaşık 30 yıldır kekik yağı üzerinde çalışmalar yapıyorum. Kekik, Toros bölgesinde, özellikle Toros Dağları'nda yöresel olarak yetişiyor. Yaptığımız çalışmalarda kekik yağı elde edilen 20'den fazla bitki türü üzerinde araştırmalar gerçekleştirdik. Bunlar içerisinde Thymus spicata en önemli türlerden birisidir. Akseki ve civarında, Toros bölgesinde yetişmektedir"
Akseki kekiğinin özellikle içerdiği yüksek karvakrol oranıyla dikkat çektiğini belirten uzman isim, bitkinin kimyasal yapısına ilişkin olarak şunları söyledi:
"Akseki'de yetişen kekiklerden elde edilen yağlarda karvakrol oranı yüzde 70'in üzerinde olabiliyor. Bu nedenle biyosidal özelliğinin yüksek olduğunu değerlendiriyoruz. Kekik yağının içerisinde 20'den fazla bileşen bulunuyor. Aynı kokuyu veren çok sayıda kekik türü olmasına rağmen bunların içerikleri aynı değil. Dolayısıyla kaliteleri de birbirinden farklı"
"En kaliteli kekikler Akseki ve çevresinde"
Akseki ve çevresinin kaliteli kekik üretimi bakımından Türkiye'nin en stratejik bölgelerinden biri olduğunun altını çizen Prof. Dr. Oktay Yeğen, yapılan bilimsel analizlerin sonuçlarını paylaştı. Yeğen, konuya ilişkin olarak şu ifadeleri kullandı:
"Araştırmalarımıza göre Toros Dağları'nda, özellikle kekik cenneti olarak nitelendirdiğimiz Akseki ve çevresinde yetişen kekikler kalite açısından öne çıkıyor. Özellikle 600 ile 900 metre rakım arasındaki bölgelerde yetişen kekiklerin kalitesinin yüksek olduğunu görüyoruz. Bu bitkiler doğal ortamlarında yetişiyor"
Kekik yağının içerdiği zengin bileşenler sebebiyle uluslararası bilimsel araştırmalara konu olduğunu dile getiren Yeğen, özellikle karvakrol oranının ürünün kalitesi ve niteliği açısından belirleyici olduğunu kaydetti.
Türkiye'nin dünya kekik ticaretindeki konumu
Türkiye'nin dünya genelindeki kekik üretimi ve ihracatında son derece mühim bir konumda bulunduğunu belirten Prof. Dr. Oktay Yeğen, küresel ölçekte yaklaşık 100 bitki türünün "kekik" adıyla anıldığını, ülkemizde ise bunlardan yaklaşık 33 farklı çeşitten kekik yağı elde edildiğini ifade etti. Türkiye'nin dünya baharat pazarında lider ülkeler arasında yer aldığını vurgulayan Yeğen, Türk kekiğinin başta Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Avrupa ülkeleri olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki pek çok ülkeye ihraç edildiğini belirtti. Toros Dağları'nın vahşi doğasında kendiliğinden yetişen kekik bitkisi, Antalya'nın Akseki ilçesinde hem yerel halkın geleneksel geçim kapısı olmaya hem de ülkenin tarımsal ve aromatik bitki gücünü artırmaya devam ediyor.
