Antalya’ya özgü endemik bitki türlerinden Termessos çiğdemi, sonbaharda açan lila renkli çiçekleriyle doğal yaşam alanlarında kendini gösteriyor. Dünyada yalnızca Antalya’da yayılış gösteren tür, bilinçsizce toplanma ve biyokaçakçılık faaliyetleri nedeniyle tehdit altında bulunuyor. Akdeniz Üniversitesi (AÜ) Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Deniz, bitkinin korunmasının önemine dikkati çekerek biyolojik çeşitliliğe zarar vermenin idari para cezasının 699 bin 245 lira olduğunu söyledi.
Termessos Antik Kenti’nin yalnızca tarihi kalıntılarıyla değil, sahip olduğu doğal zenginlikle de öne çıktığını belirten Prof. Dr. Deniz, Termessos çiğdeminin dünya üzerinde sınırlı bir alanda yetişen lokal endemik türlerden biri olduğunu ifade etti.
"Antalya'yı tercih eden, çok lokal endemik tür"
Termessos çiğdeminin hassas ekolojik koşullarda yetiştiğini belirten Prof. Dr. Gökhan Deniz, bitkinin yayılış alanının Termessos Milli Parkı’ndan Olimpos Beydağları Milli Parkı’na kadar uzandığını söyledi.
Deniz,
"Termessos hakikaten arkeolojinin doğayla buluştuğu muazzam bir yer. Burada arkeolojik eserler kadar doğal biyoçeşitliliğimizin temsili de çok önemli. Burası Termessos çiğdeminin yayılış bölgesi. O kadar hassas coğrafyada, o kadar hassas ekolojilerde yayılış gösteriyor ki dünya üzerinde sadece Termessos Milli Parkı'ndan başlayan yayılışı, Olimpos Beydağları Milli Parkı'na kadar devam ediyor. Dünyada sadece Antalya'yı tercih eden, çok lokal endemik türlerden bir tanesi"
ifadesini kullandı.
Lila renkli çiçekleriyle öne çıkıyor
Geofit bitki türleri arasında yer alan Termessos çiğdemi, sonbahar aylarında çiçekleniyor. Orman ve makilik alanlarda yetişen bitki, doğanın renk değiştirdiği dönemde lila renkli çiçekleriyle öne çıkıyor.
Türün sonbahardaki görünümüne dikkati çeken Prof. Dr. Deniz,
“Termessos çiğdemi sonbahar aylarında çiçeklenen bitki türlerimizden biri. Doğanın hemen hemen renklerinin hepsinin solduğu, yavaş yavaş yaprakların yeşillerinin sarıya dönmeye başladığı, yaprakların döküldüğü bir coğrafyada lila çiçekleriyle açan çok güzel ve gösterişli çiçekleriyle aynı zamanda doğanın bu dönemdeki en güzel renk ve süslerinden biri"
ifadelerini kullandı.
"'Bir tane koparsam ne olur ki? demeyin"
Endemik bitkilerin doğal ortamlarından koparılmasının popülasyonların devamlılığını olumsuz etkileyebileceğini vurgulayan Deniz, vatandaşların tek bir bitkiyi koparmanın zarar vermeyeceğini düşünmemesi gerektiğini belirtti.
Deniz,
“Toplumumuzun hemen her kesiminin yerde gördükleri, 'Bir tane koparsam ne olur ki?' diye düşündükleri bir türün dünya üzerinde sadece Antalya'mızda yayılış gösterebilen çok lokal bir endemik olabileceğini düşünmeleri gerekiyor. Bu düşünce bile aslında çok önemli"
diye konuştu.
"Zarar vermenin cezası 699 bin 245 lira"
Türkiye’nin endemik bitki çeşitliliğinin biyokaçakçılık faaliyetlerinin hedefi olabildiğini kaydeden Prof. Dr. Gökhan Deniz, bitkilerin yalnızca tamamının değil, yaprak, yumru ve DNA örneklerinin de izinsiz şekilde toplanabildiğine işaret etti.
Biyolojik çeşitliliğe zarar vermenin idari para cezasının 699 bin 245 lira olduğu bilgisini paylaşan Deniz,
“Güzel ülkemiz Türkiye, sahip olduğu çok ender, özgün floristik değerlerle sürekli yerli ya da yabancı kötü niyetli kişilerin amacına konu olabiliyor. Bu türlerin toplanması, yurt içi veya yurt dışında yasak yollarla satılması durumunda ciddi müeyyideler söz konusu. Biyolojik çeşitliliğe zarar vermenin idari para cezası 699 bin 245 lira"
dedi.
"Toplum bilinçlendirilmeli"
Yakın geçmişte 660 orkide yumrusunun kaçak yollarla sökülerek yurt dışına çıkarılmaya çalışıldığını hatırlatan Deniz, biyokaçakçılıkla mücadelede toplumun bilinçlendirilmesinin önemine değindi.
"İzinsiz şekilde toplamasına dur dememiz gerekiyor"
Doğada izinsiz bitki veya hayvan örneği toplandığını görenlerin kolluk kuvvetlerine bilgi vermesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Deniz, akademisyenlerin bilimsel çalışmalar kapsamında tek bir bitki örneği alabilmek için dahi izin sürecinden geçtiğini söyledi.
Deniz,
“Biz üniversitelerde görev yapan akademisyenler olarak 1 bireyin dahi sökülmesi için çok ciddi izinler alıyoruz. 1 bireyi bile sökmeye kıyamıyoruz. Böyle bir ortamda herhangi birinin gelip ülkemizden izinsiz şekilde bunları toplamasına dur dememiz gerekiyor"
dedi.
Termessos çiğdeminin yanı sıra Likya orkidesi, Çıralı şalbası ve Olimpos şalbası gibi endemik bitkilerin de korunması gerektiğini dile getiren Deniz, bu türlerin doğal yayılış alanlarının korunmasının ve doğa koruma bilincinin artırılmasının önemini vurguladı.
