Binlerce Yıllık Yaşam İzleri Tek Bir Tepeye Sığdı
Antalya İli’nin Serik İlçesi’ne bağlı Eminceler Mahallesi sınırlarında, Gencek Mevkii olarak bilinen bölgede bulunan Eminceler Höyüğü, MÖ 12. yüzyıldan MS 2. yüzyıla dek kesintisiz yerleşime sahne olmuş bir kırsal yerleşim olarak öne çıkıyor. Serik ilçe merkezine yaklaşık 4 kilometre mesafedeki bu arkeolojik alan, toprak yol güzergahıyla ulaşılan, üst kısmı düz ve görsel olarak belirgin bir yükseklik göstermeyen bir tepe niteliğinde.
Aspendos Antik Kenti’ne sadece 8.8 kilometre uzaklıkta bulunan höyük, Köprüçay Nehri’ne de 5.3 kilometre mesafede yer almakta. İlk kez Serik ve çevresinde yürütülen yüzey araştırmaları sırasında fark edilerek bilim literatürüne kazandırılmış olan Eminceler Höyüğü, barındırdığı buluntularla bölgedeki antik köy yaşantısının izlerini taşıyor.
30 Metrelik Sessiz Dev: Eminceler Höyüğü
Yaklaşık 2.06 hektarlık bir alanı kapsayan ve 30 metre yüksekliğe ulaşan Eminceler Höyüğü, çevresi ekili tarlalarla çevrili olmasına rağmen şu ana dek ciddi bir tahribata uğramamış durumda. 1994 yılında gerçekleştirilen yüzey taramalarında, höyük üzerinden toplanan keramik ve pişmiş toprak kap parçaları sayesinde, burada 3000 yılı aşkın süreyle yaşam sürdüğü anlaşılmıştır.
Yine 1994 yılında, Eminceler Höyüğü I. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilerek resmen koruma altına alınmış ve bilim dünyasına sunulmuştur. Bu sayede alan hem geçmişin sırlarını korumaya devam etmiş hem de gelecek kuşaklara aktarılacak bir kültürel bellek mekânı haline gelmiştir.
Höyük Nedir? Neden Bu Kadar Önemlidir?
Arkeolojik terminolojide höyükler, eski yerleşim alanlarının zamanla doğal veya yapay yollarla toprakla örtülmesiyle oluşan çok katmanlı tepelerdir. Bu oluşumlarda en üst katman, en yeni yerleşimi temsil ederken, aşağı doğru indikçe geçmişin daha derin ve eski izlerine ulaşılır. Genellikle 1 ila 40 metre yüksekliğinde, 1000-1500 metre genişliğinde olabilen höyükler, insanlık tarihini katman katman sunan doğal arşivlerdir.
“Eminceler Höyüğü gibi höyükler, yalnızca kazıldığında değil, korunarak da konuşur. Her katman, Anadolu’nun bir başka çağını fısıldar.”
Kelime kökeni eski Türkçeye dayanan “höyük”, Divânü Lugat’it-Türk’te “öyük” (yığma tepe) anlamında geçmektedir. Etimolojik olarak “örüş” (yükselmek) ya da “öri/örki” (yüksek) köklerinden türediği düşünülmektedir.
Anadolu’nun Göz Ardı Edilen Hazineleri
Türkiye, özellikle de Anadolu coğrafyası, höyükler açısından adeta bir açık hava müzesi gibidir. Yaklaşık 20.000 höyük olduğu tahmin edilmekte; ancak ne yazık ki bu alanların büyük bir kısmı korunmasız halde kaderine terk edilmiştir. Çoğu, uyarı levhası veya çevre çiti olmadan tarım arazilerinin ortasında yer almakta, bazılarıysa define avcılarının hedefi haline gelmiştir.
Özellikle Orta Anadolu höyükleri üzerinde Neolitik, Kalkolitik ve Tunç Çağı yerleşimlerinin yanı sıra, Frig, Hitit, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait izler de bulunabilmektedir. Hatta günümüzde bile pek çok modern köy ve kasaba, bu antik yerleşimlerin tam üzerine kurulmuş durumdadır.
Anadolu’nun En Büyük Höyüğü: Acemhöyük
Bilinen en büyük höyük, Aksaray ili sınırlarında yer alan Yeşilova beldesindeki Acemhöyük olarak kayıtlara geçmiştir. Ancak Anadolu’nun dört bir yanında saklı duran daha nice höyük, arkeoloji dünyasının keşfetmeyi bekleyen sessiz tanıkları olmaya devam etmektedir.
Eminceler Höyüğü ise bu sessiz tanıklar arasında dikkat çeken bir örnek olarak, hem korunmuş yapısı hem de barındırdığı kültürel değerlerle, Serik’in bilinmeyen tarihini aydınlatmaya devam ediyor.
