Antalya ve çevresi, Tekeoğulları Beyliği döneminden itibaren kendine özgü kültürel yapısını korumuş, halk oyunları ve müzikleriyle zenginleşmiştir. Cumhuriyet dönemine kadar Teke Sancağı olarak anılan bu bölge, günümüzde de Teke Yöresi olarak bilinmektedir.
Bölgedeki halk oyunları, Burdur, Isparta, Denizli, Muğla, Antalya, Afyon gibi geniş bir alanda oynanmakta olup, Mersin’in Silifke ve Mut ilçelerinde de benzerlikler görülmektedir. Yörenin doğusunda Konya Bozkır Oyunları ve Anamur-Silifke Oyunları etkili olurken, batı ilçelerinde Zeybek ve Teke Zortlatması ön plandadır.
Antalya Yöresinde Görülen Halk Oyunları
Zeybek Oyunları
Zeybek oyunları, Antalya ve çevresinde farklı formlarıyla oynanan, cesaret ve asaleti simgeleyen halk oyunlarıdır.
1. Teke Zeybeği
Teke Zeybeği, Ege Bölgesi'nden Akdeniz’e yayılan ve 9/8’lik ritimle çalınan en hızlı zeybek türlerinden biridir. Öne çıkan ezgileri arasında Sarı Zeybek, Şu Dirmilin Çalgısı, Haymanalı, Kozağaç Zeybeği yer almaktadır.
2. Ağır Zeybekler
Ağır tempolu olup sağlamlık ve cesareti simgeleyen zeybek türüdür. Alyazma, Çay Benim Çeşme Benim, Gölhisar, Tefenni ve Kaz Ahmet gibi oyunlar bu kategoriye girer. 9/2’lik ve 9/4’lük ritimlerde icra edilir.
3. Kıvrak Zeybekler
Çeviklik gerektiren bu oyunlarda parmak şıklatma, diz ve topuk vurma hareketleri dikkat çeker. Serenler Zeybeği, Bucak Serenleri bu türün en bilinen örnekleridir.
4. Kırık Zeybekler
Bu tür, eğilip bükülme ve diz kırma figürleriyle öne çıkar. Karaağaç, Sarı Zeybek, Kırık Tavas, Osman Efe, Hörü Gelin gibi oyunlar bu kategoridedir.
Teke Zortlatması
9/16’lık ölçüyle çalınan, hızlı ve hareketli bir oyun türüdür. Adını, keçi ve tekelerin sıçrama hareketlerinden aldığı düşünülmektedir. Öne çıkan türküleri arasında Cemilem, Yayla Yolları, Antalya’nın Mor Üzümü, Kezban Yenge, Ovalar Ovalar, Sarı Zeybek yer alır.
Dimidan
Genellikle kadınlar tarafından oynanan ve tef eşliğinde icra edilen bir oyun türüdür. İbradı ve Akseki bölgelerinde "Sallama" olarak da adlandırılmaktadır.
Sektirme
9/8’lik ritimle oynanan ve sekme, ayak vurma, hafif eğilme hareketleriyle dikkat çeken bir oyun türüdür. Zeybek kategorisinde değerlendirilir.
Mengi
Antalya'nın Alevi köylerinde görülen bu halk oyunu, Semah figürleriyle benzerlik taşımaktadır. Ancak daha kıvrak hareketlerle oynanır ve düğün, eğlence gibi toplumsal etkinliklerde sergilenir.
