Türkiye genelinde gayrimenkul hareketliliği yılın ilk 9 aylık sürecinde farklı bir seyir izledi. Türkiye İstatistik Kurumu ile Merkez Bankası tarafından açıklanan veriler doğrultusunda konut piyasasındaki genel tablonun ayrıntıları belirginleşti. Yılın Ocak ve Eylül ayları arasındaki dönemde toplam gayrimenkul devri geçen seneki seviyelerinin gerisinde kaldı. Söz konusu düşüş eğilimine karşın finansman kullanımında gözlemlenen canlılık sektör temsilcilerinin dikkatini çeken en önemli başlık oldu.
Gayrimenkul uzmanları toplam hacimdeki daralmaya rağmen kredi mekanizmalarının yeniden aktif hale gelmesini piyasanın geleceği açısından kritik değerlendiriyor. Alıcıların finansal tercihlerinde yaşanan bu değişim, konut piyasasında maliyet baskısına rağmen talebin tamamen kesilmediğini gösteriyor. Sezonluk etkiler ile dönemsel fırsatların birleşimi sonucunda alıcı kitlesinin bir bölümü doğrudan nakit kullanımı yerine banka kredilerine yönelmeyi seçti.
Sıfır Ve İkinci El Konut Piyasasındaki Değişim Ayrıştı
Ocak-Eylül dönemini kapsayan zaman diliminde ülke çapında 1.092.919 adet konut el değiştirdi. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde gerçekleşen 1.177.125 adetlik işlem hacmi ile kıyaslandığında genel pazarda %7,1 oranında bir gerileme kaydedildi. Meydana gelen bu hacim kaybının ağırlıklı olarak ikinci el konut işlemlerinden kaynaklandığı tespit edildi. İkinci el pazarındaki gerileme piyasa genelindeki durgunluğun ana motoru konumunda yer aldı.
Yapılan detaylı incelemelerde ilk defa satılan konut miktarının %0,6 gibi oldukça sınırlı bir azalmayla 359.913 seviyesinde kaldığı görüldü. İkinci el konut işlemleri ise %10 oranında belirgin bir düşüş kaydederek 733.006 adet olarak gerçekleşti. İstatistiksel dağılıma bakıldığında toplam satışlar içinde ikinci el gayrimenkullerin payı %67,1 olurken, sıfır konutların payı ise %32,9 olarak kayıtlara geçti.
Kredili İşlemlerde Beklenmeyen Yükseliş Trendi Yakalandı
Finansman kanallarında yaşanan yüksek maliyetlere rağmen banka kredisiyle yapılan konut alımlarında sürpriz bir artış yaşandı. Yılın ilk 9 ayında ipotekli satış yöntemi kullanılarak tamamlanan konut devirleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla %24,7 yükselerek 212.210 adede ulaştı. Banka kredisi içeren işlemlerin toplam satışlar içerisindeki payı %14,5 seviyesinden %19,4 seviyesine tırmandı. Bu durum satılan her 5 evden yaklaşık 1 tanesinin kredi imkanlarıyla finanse edildiğini gösterdi.
Nakit ve banka kredisi dışındaki alternatif yöntemlerle gerçekleşen diğer konut satışları ise %12,5 oranında azalarak 880.709 adede geriledi. Ekonomistler ipotekli satışlardaki bu hareketliliği, alıcıların ilerleyen dönemlerde yaşanabilecek faiz indirimi beklentilerine bağladı. Ayrıca bankaların düzenlediği dönemsel kampanyalar ve inşaat firmalarının sunduğu özel finansman çözümleri de tüketicilerin borçlanma kararlarını doğrudan tetikleyen unsurlar arasında sayıldı.
Sonbahar Döneminde İş Yeri Ve Aylık İşlemler Hareketlendi
Yalnızca Eylül ayı verileri incelendiğinde toplamda 142.390 adet gayrimenkulün satışı tamamlandı. Bu değer bir önceki yılın aynı ayına kıyasla %9,3 seviyesinde bir gerilemeye karşılık gelse de bir önceki aya göre %11,8 oranında önemli bir ivmelenmeyi temsil etti. Sonbahar başlangıcındaki bu toparlanma, yaz döneminde ertelenen alım kararlarının yeniden gündeme geldiğine dair güçlü işaretler sundu.
Ticari gayrimenkul tarafında ise yılın 9 aylık periyodunda iş yeri satışları %5,1 oranında azalarak 135.543 adede çekildi. Konut tarafındaki ipotekli satış trendine benzer şekilde ticari alanlarda da kredili alımlar dikkat çekici bir grafik çizdi. İş yeri alımlarında ipotekli işlem sayısı %61 oranının üzerinde bir artış kaydederek 6.035 adede ulaştı. Piyasadaki tüm bu göstergeler, yatırımcıların geleceğe dönük beklentilerini şekillendiren en güncel somut veriler olarak öne çıkıyor.
