Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde hayata geçirilen evlenme ödeneği uygulaması, dünyaevine girmeye hazırlanan ve vefat eden anne veya babasından dolayı yetim aylığı alan genç kadınlar için önemli bir maddi güvence sunmaktadır. Toplum arasında çeyiz parası olarak bilinen bu destek, özellikle düğün hazırlığı yapan ve masraflarını karşılamaya çalışan sigortalı yakınları için ciddi bir nefes aldırıcı rol oynamaktadır. Son dönemde yapılan güncellemeler ve taban aylık artışlarıyla birlikte bu ödemenin miktarı 141 bin liranın üzerine çıkmış durumdadır ve milyonlarca vatandaş bu haktan haberdar olmaya çalışmaktadır.
Söz konusu ödemeden yararlanabilmek için kişilerin belirli şartları taşıması gerekmektedir. SSK veya Bağ-Kur kapsamında vefat eden ebeveyninden ölüm aylığı alan kız çocukları, yaş sınırı aranmaksızın bu haktan faydalanabilmektedir. Buradaki en temel kural, kişinin resmi olarak evlenmesi ve nikah kıyıldığı tarihte ilgili ölüm aylığının kesintisiz bir şekilde hesabına yatıyor olmasıdır. Yalnızca bir defaya mahsus olarak verilen bu ödenek, ikinci evliliklerde tekrar talep edilememekte ve kendi sigortalı çalışmasından ötürü halihazırda maaş alan kişileri kapsamamaktadır.
Başvuru Sürecinde İzlenmesi Gereken Adımlar Ve Gerekli Evraklar
Çeyiz parasından faydalanmak isteyen hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumu'na resmi bir müracaatta bulunması şarttır. Başvuru aşamasında kişilerin Gelir Aylık Ödenek Talep Belgesi doldurarak ilgili kuruma teslim etmesi gerekmektedir. Eğer evlilik işlemi henüz nüfus müdürlüklerinin dijital sistemlerine tam olarak yansımamışsa, başvuru dilekçesine evlenme cüzdanının onaylı bir örneğinin eklenmesi sürecin hızlanmasını sağlamaktadır.
SSK ve Bağ-Kur sigortalılık kollarından maaş alan kadınlar, dosyalarının işlem gördüğü yerel Sosyal Güvenlik İl veya İlçe Müdürlüklerine bizzat giderek başvurularını tamamlayabilmektedir. Emekli Sandığı yani 4 c kapsamında yetim ya da dul aylığı alanlar ise başvurularını başkent Ankara'da bulunan ilgili Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı'na posta yoluyla veya doğrudan iletmektedir. Müracaatların zamanında yapılması, ödemenin hak sahiplerinin hesaplarına en kısa sürede aktarılması açısından büyük bir önem taşımaktadır.
Ödenek Miktarlarının Hesaplanması Ve Emekli Sandığı Kapsamındaki Farklılıklar
Evlenme ödeneğinin tutarı, kişinin almakta olduğu ölüm aylığının net 24 katı alınarak hesaplanmaktadır. Varsa ek ödemeler bu hesaba dahil edilmemektedir. Yapılan son düzenlemeler neticesinde yüzde 25 hisse oranına sahip bir yetim çocuğun en düşük ölüm aylığı 5888 liraya yükselmiş, buna bağlı olarak da taban çeyiz parası 141312 liraya ulaşmıştır. Alınan aylık tutarı arttıkça ödenecek toplu para miktarı da aynı oranda katlanarak yükselmektedir.
Emekli Sandığı kapsamında yer alan sigortalılar için ise uygulama işleyiş bakımından biraz farklılık göstermektedir. Vefat eden memur babasından veya annesinden dolayı yetim aylığı alan kız çocuklarına ya da dul eşlere, aldıkları aylığın 12 katı tutarında evlenme ikramiyesi ödenmektedir. Her ne kadar memur yakınlarında ödeme süresi 12 aya düşse de, kapsamın genişliği ve ikramiye hesaplama kriterleri SSK ve Bağ-Kur uygulamalarından ayrılmaktadır.
Evlilik Sonrası Aylık Durumu Ve Boşanma Halinde Hakların Geri Alınması
SSK ve Bağ-Kur sistemlerinde çeyiz parası ödendikten sonra kız çocuğunun almakta olduğu ölüm aylığı, evlenilen tarihi takip eden ödeme döneminde durdurulmaktadır. Bu ödenek pratikte iki yıllık maaşın peşin olarak peşin ödenmesi manasına gelmektedir ve 2 yılın dolmasıyla birlikte aylık tamamen kesilmektedir. Kesilen bu pay, kurumdaki diğer hak sahiplerinin maaşlarına paylaştırılmaktadır.
Evlilik birliğinin sona ermesi ve boşanma durumunun gerçekleşmesi halinde ise belirli kurallar devreye girmektedir. Ödeneği aldıktan sonra boşanan kadınlar, durdurulan ölüm aylıklarını tekrar bağlatma hakkına sahiptir. Ancak SSK ve Bağ-Kur kuralına göre, paranın alındığı tarihten itibaren 2 yıllık süre dolmadan boşanma gerçekleşirse, bu süre tamamlanana kadar yeni aylık bağlanmamaktadır. Emekli Sandığı sisteminde ise nikahın üzerinden 12 ay geçmeden boşanma olması durumunda, peşin ödenen ikramiyenin kalan aya denk gelen kısmı mahsup edilene kadar maaş ödemesi yapılmamaktadır.
