Teke-ili, Osmanlı döneminde Antalya ve çevresini kapsayan bir sancaktır. Adını, bölgeye yerleşen ve Hamîdoğulları’nın bir kolu olan Tekeoğulları Türkmenlerinden alır. Bu bölge, tarih boyunca Pamphylia, Likya ve Pisidia gibi antik bölgeleri de içine alır. Side, Patara, Xanthos, Myra, Olympos, Phaselis ve Aspendos gibi önemli antik kentler burada yer alır. Tarih öncesi buluntular (Karain, Beldibi Mağaraları gibi) bölgenin çok eski bir yerleşim alanı olduğunu gösterir.
Selçuklu ve Beylikler Dönemi
1071 Malazgirt Savaşı sonrası Türkler bölgeye yerleşmeye başladı. Anadolu Selçukluları zamanında Antalya dahil birçok yer ele geçirildi. Moğol istilasından kaçan Türkmen gruplar da buraya sığındı. Hamîdoğulları Beyliği bu bölgede etkili oldu. Antalya’yı alan Yûnus Bey ile Tekeoğulları kolu kuruldu. Bu beylik Osmanlılar tarafından 1390’da Yıldırım Bayezid tarafından sona erdirildi. Ancak 1402 Ankara Savaşı’ndan sonra bölge kısa süreliğine el değiştirse de 1423’te tamamen Osmanlı egemenliğine girdi.
Osmanlı Dönemi
Teke-ili, Osmanlı döneminde önemli bir sancak olarak Anadolu Beylerbeyiliği’ne bağlandı. Şehzadeler için sancak görev yeri oldu. Yıldırım Bayezid’in oğulları İsa ve Mustafa, II. Bayezid’in oğlu Korkut burada sancakbeyi olarak görev yaptı.
16. yüzyılda sancak; Antalya, Elmalı, Kalkanlı, Karahisarıteke, Kaş gibi kazalardan oluşuyordu. Zamanla Finike, Kızılkaya gibi yerler de kaza haline geldi. 1864’te vilayet düzenlemesiyle Konya vilayetine bağlandı, Alâiye ( Alanya) de sancağa dahil edildi. 1914'te müstakil sancak haline geldi. 1924'te bu yapı korundu, 1936’da Antalya vilayeti olarak teşkilatlandırıldı.
Nüfus ve Yerleşim
Sancakta halkın büyük çoğunluğu köylerde yaşardı. Şehirleşme çok düşüktü. XVI. yüzyılda nüfusun %90’ı kırsalda yaşıyordu. En büyük şehir Antalya idi. Elmalı, Finike’nin yaylağı gibiydi. İstanoz (sonradan Korkuteli), Elmalı kadar önemli hale geldi. Karahisarıteke ise zamanla ortadan kayboldu.
Kır nüfusunun önemli kısmını Türkmen köylüler ve konar-göçer yörükler oluşturuyordu. Üçoklar’dan Varsaklar, İğdirler, Yıvalar gibi çok sayıda yörük cemaati burada yerleşikti. XVI. yüzyılda yörük nüfusu 30-40 bin civarındaydı ve zamanla birçok yörük yerleşik hayata geçip köy kurdu.
Bölge zaman zaman isyanlara sahne oldu. 1511’de Şahkulu Baba Tekeli isyanı, 1659’da Körbey Mustafa isyanı, II. Mahmud döneminde İbrahim Bey olayı gibi örnekler bunlardandır. 1919’da Mondros Mütarekesi sonrası İtalyanlar tarafından işgal edildi, 1921’de kurtarıldı.