Aspendos, Antalya-Alanya karayolunun 44. kilometresinde, kuzeye dönen yolun 2. kilometresinde yer alan ve sadece Anadolu’nun değil, tüm Akdeniz dünyasının en iyi korunmuş Roma Dönemi tiyatrosuna sahip olan bir antik kenttir. Şehir, Köprüçay (Antik Eurymedon) Nehri'nin yakınlarında, bereketli topraklara sahip tepe düzlüğünde kurulmuştur. Bugün Aspendos’ta en çok tiyatro ve suyolları ziyaret edilmektedir, ancak kentteki diğer yapılar da oldukça dikkat çekicidir.
Aspendos’un Tarihi ve Önemi
Aspendos’un tarihi, İ.Ö. 467 yılında Yunanlılar ve Persler arasında yapılan Eurymedon Savaşı'na kadar uzanır. Yunanlılar bu savaşta zafer kazanmışlardır. Büyük İskender döneminde ise şehir, İskender’e karşı direnmeye çalışmış, ancak sonunda teslim olup, ünlü atlar ve altınla vergi borcunu kabul etmiştir. Şehir, İskender'in ölümünün ardından Ptolemaios egemenliğine girmiştir. Aspendos’un en parlak dönemi ise Roma İmparatorluğu zamanıdır, burada ünlü tiyatro ve suyolları inşa edilmiştir.
Aspendos Tiyatrosu
Aspendos Tiyatrosu, Roma Dönemi tiyatrolarının en seçkin temsilcilerindendir. Hem mimari özellikleri hem de korunmuşluğu ile dikkat çeker. Tanrılara ve dönemin imparatorlarına adanan bu tiyatro, Roma tiyatro mimarisinin ve yapım tekniğinin son çizgilerini sergiler. İmparator Marcus Aurelius devrinde (İ.S. 161–180) inşa edilen tiyatro, 15.000-20.000 kişi kapasiteye sahiptir. Tiyatronun giriş kısmında, şehrin zenginleri Curtius Crispinus ve Curtius Auspicatus tarafından yaptırılan yazıtlar yer almaktadır.
Aspendos Suyolu Sistemi
Aspendos’taki en önemli kalıntılardan bir diğeri de suyolu sistemidir. Bu antik suyolu, günümüzde en iyi korunmuş örneklerden biridir. Yaklaşık 1 kilometre uzunluğundaki kemerli köprü, su basınç kuleleriyle birlikte dikkat çekici bir yapı sunar. Şehrin suyu, kayaya oyulmuş armut şekilli sarnıçlarda toplanırken, İ.S. 2. ve 3. yüzyılda tüm yapılarla birlikte suyolu sistemi daha düzenli hale getirilmiştir.
Aspendos’un Ekonomisi ve İhraç Ürünleri
Aspendos’un ekonomisi, büyük ölçüde tarım ve ticarete dayalıydı. Şehir, tuz, bağcılık, şarapçılık, zeytin ve zeytinyağı gibi ihraç ürünleri ile ünlüydü. Ayrıca, Aspendos’ta yetiştirilen atlar tüm Yakındoğu ve Akdeniz dünyasında çok aranıyordu. Şehir, özellikle nehir ulaşımı sayesinde Akdeniz pazarlarına kolayca erişebiliyordu.
Selçuklu ve Osmanlı Dönemi İzleri
Aspendos, Bizans ve Selçuklu dönemlerinde de varlığını sürdürmüştür. Selçuklu dönemi onarımlarına özellikle tiyatronun dış cephesindeki anıtsal kapı ve kırmızı zigzag desenli sıva kaplamada rastlanmaktadır. Selçuklu sultanlarının konakladıkları, kervansaray olarak kullanılan sahne binası da bu dönemin izlerini taşımaktadır. Mustafa Kemal Atatürk, 1930 yılında burayı ziyaret etmiş ve tiyatronun "onarılıp yeniden kullanılması" için direktifler vermiştir.
Aspendos’un Turistik Çekiciliği
Aspendos, doğal bir stüdyoyu andıran mimarisiyle, Antalya’daki turistlerin en çok ziyaret ettiği yerlerden biridir. Antik kentin tarihsel zenginliği ve etkileyici yapıları, her yıl binlerce ziyaretçiyi cezbetmektedir.