Değerli okurlar bu köşe yazımı aslında bir kaç hafta öncesi yazmayı düşünüyordum ama geçtiğimi pazar günü semt pazarına uğradığımda kuru soğanın fiyatını daha da yükselmiş görünce hem şaşırdım hemde bunu kaleme almam gerektiğini düşündüm.
Bizim yani Türk mutfağının vazgeçilmez ürünlerinden biri olan kuru soğanın son günlerde hızla yükselen fiyatıyla gündeme oturmuş durumda. Pazarlarda ve marketlerde kilogram fiyatı 60 ila 75 TL arasında değişirken, bazı satış noktalarında 80 TL'ye kadar ulaştığı görülüyor. Bu durum, özellikle dar ve orta gelirli ailelerin mutfak bütçesini ciddi şekilde etkilemeye başladı. Biz Türk halkı için kuru soğanın yemeklerdeki lezzeti tartışılmaz. Hatta soğansız yemek olmaz, bir kuru fasulyenin yanında yada bir çorbanın yanında olmazsa olmazıdır. Ama gelin görünki fiyatlar aldı başını gidiyor.
Peki fiyatlar neden bu kadar yükseldi? Yapmış olduğum araştırma ve uzmanlara göre en önemli nedenlerden biri üretimde yaşanan düşüş olduğu görülüyor. Geçtiğimiz yıl soğan fiyatlarının düşük seyretmesi nedeniyle birçok üretici zarar etti ve bu yıl ekim alanlarını daralttığı söyleniyor. Bu durumda üretimin azalması ise piyasadaki arzı düşürerek fiyatların yükselmesine neden olmuş. Ve bu sene özellikle bahar aylarında etkili olan uzun süreli yağışlar da hasat sezonunu geciktirdi. Depolardaki eski ürünlerin tükenmesiyle birlikte yeni mahsulün tezgâhlara geç ulaşması, piyasada geçici bir ürün açığı oluşturdu. Bu süreçte fiyatlar hızla yükseldi. Ama sebep sadece bunlarda değil,
gübre, mazot, ilaç, sulama ve işçilik gibi tarımsal girdi maliyetlerindeki artış da üreticinin yükünü artırdı. Artan maliyetler, kaçınılmaz olarak satış fiyatlarına yansımış oldu.
Yapmış olduğum araştırmada fiyat artışını dengelemek amacıyla Resmî Gazete'de yayımlanan kararla kuru soğan ithalatında uygulanan gümrük vergisi geçici olarak yüzde 5'e indirildi. Bu adımla piyasadaki arzın artırılması ve fiyatların daha dengeli seviyelere çekilmesi hedeflendiği belirtiliyor. Kuru soğandaki fiyat artışı, yalnızca tek bir ürünün pahalanması anlamına gelmiyor. Bu tablo, tarımsal üretimde yaşanan sorunların ve yükselen maliyetlerin tüketicinin mutfağına doğrudan yansıdığını bir kez daha ortaya koyuyor. Hem üreticiyi destekleyecek hem de tüketiciyi rahatlatacak kalıcı çözümler, gıda fiyatlarında istikrarın sağlanması açısından büyük önem taşıyor.
Yani kısacası durum bu değerli okurlar. Bugün ülkenin neresine ekerseniz ekin her yerde üretimi yapılabilecek olan kuru soğanın fiyatı yaşanan olumsuzluklardan dolayı bugün pazarlarda 75-80 TL'ye kadar yükselmiş durumda. Mor ve beyaz soğandan henüz bahsetmiyorum bile onun fiyatını 150 TL olarak gördükten sonra yok artık dedim. Üretici dertli toptancı dertli ve halk da dertli en kısa zamanda bu fiyatların düşmesini temenni ediyorum. Hayat hepimiz için zorluk ve mücadeleler ile dolu. Bu mücadelede insan faktörü en büyük sorun, insan kendini yaşanabilir ortam haline getirmedikçe bu tür fiyatlar ile karşılaşmaya devam edeceğiz gibi görünüyor.
